Wszystkie zagadnienia: Teoria
podstawowy siecirouterswitchmatura podstawowa z informatyki

Router, switch, hub, access point

Hub, switch, router, access point i modem – warstwa 1, 2 i 3, tablica MAC kontra tablica routingu, brama domyślna i domeny kolizyjne w jednym zestawieniu.

01

Opis

Urządzenia sieciowe różnią się przede wszystkim tym, na jakim poziomie podejmują decyzje o przekazaniu danych. Numer warstwy z modelu OSI mówi, do jakiego adresu urządzenie w ogóle zagląda – i to wystarczy, żeby rozstrzygnąć większość pytań maturalnych.

Hub jest najprostszy i najgłupszy: powiela sygnał na wszystkie porty. Każde urządzenie dostaje wszystko, także dane nieprzeznaczone dla siebie. Marnuje to pasmo i stwarza problemy z prywatnością, dlatego huby zniknęły z użycia.

Switch pracuje w warstwie 2 i uczy się, który adres MAC siedzi na którym porcie. Ramkę wysyła tylko tam, gdzie trzeba. To standardowe urządzenie sieci lokalnej.

Router pracuje w warstwie 3 i operuje na adresach IP. Jego zadaniem jest łączenie różnych sieci i wybór trasy dla pakietu – to on stoi między siecią domową a internetem.

Access point to po prostu punkt dostępowy Wi‑Fi: zamienia sieć przewodową na bezprzewodową, działając w warstwie 2.

Do kompletu trzy urządzenia, o które matura pyta rzadziej, ale konkretnie:

Modem tłumaczy sygnał operatora na Ethernet i z powrotem – dawniej analogowy sygnał linii telefonicznej, dziś kabel koncentryczny, światłowód albo sieć komórkową. Nie łączy sieci i nie wybiera trasy: to konwerter sygnału.

Karta sieciowa (NIC) to interfejs pojedynczego komputera: gniazdo na kabel albo moduł radiowy plus zapisany na stałe adres MAC. Nadaje i odbiera ramki, ale nie przekazuje cudzych – nie jest urządzeniem pośredniczącym, tylko końcówką sieci.

Wzmacniak (repeater), w wersji bezprzewodowej wzmacniacz zasięgu Wi‑Fi, odbiera osłabiony sygnał i nadaje go dalej z pełną mocą. Warstwa 1, tak jak hub: żadnych adresów, tylko dłuższy odcinek.

Cztery zasady, które wystarczą do większości pytań:

  • Numer warstwy = adres, którym urządzenie się kieruje. Warstwa 1 – żadnego adresu, tylko sygnał (hub, wzmacniak, modem). Warstwa 2 – adres MAC (switch, access point, karta sieciowa). Warstwa 3 – adres IP (router).
  • Tylko router łączy dwie różne sieci. Switch rozdziela ruch wewnątrz jednej sieci, router przenosi pakiety między sieciami. Pytanie „które urządzenie łączy sieci na podstawie adresu IP" ma jedną odpowiedź i jest to router.
  • Brama domyślna to adres routera w Twojej sieci. Gdy adres odbiorcy nie należy do sieci lokalnej, komputer nie próbuje go szukać u siebie – oddaje ramkę bramie i to ona zajmuje się resztą.
  • Domowy „router Wi‑Fi" to kilka urządzeń w jednej obudowie. Router, switch (gniazda LAN z tyłu), access point (antena), a u wielu operatorów także modem. Na egzaminie rozróżnia się funkcje, nie obudowy.

Rozwinięcia pozostałych skrótów sieciowych (LAN, WAN, ISP, IEEE, RFC…) zbiera słownik skrótów sieciowych.

02

Skróty i rozwinięcia

AP
Access Point punkt dostępowy – most między siecią przewodową a radiową
SSID
Service Set Identifier nazwa sieci bezprzewodowej, ta widoczna na liście dostępnych sieci
PoE
Power over Ethernet zasilanie urządzenia tym samym kablem, którym idą dane – typowe dla punktów dostępowych
03

Jak to działa

Switch uczy się sam. Świeżo włączony switch nie wie o sieci nic – jego tablica MAC jest pusta. Uczy się z adresów nadawcy: jeśli na porcie 1 pojawi się ramka od 00:1B:21:3C:4D:5E, to znaczy, że ta karta sieciowa siedzi gdzieś za portem 1. Wpis powstaje sam, bez konfiguracji.

Decyzja o przekazaniu ramki zapada według adresu odbiorcy:

  • Adres jest w tablicy – ramka idzie tylko na ten jeden port. Pozostałe porty nic nie widzą.
  • Adresu w tablicy nie ma – switch zalewa ramką wszystkie porty poza tym, którym ramka przyszła. Odpowie tylko właściciel adresu, a switch przy okazji zapamięta, na którym porcie go szukać.
  • Adres to FF:FF:FF:FF:FF:FF (rozgłoszenie) – ramka zawsze idzie na wszystkie porty.

Wpisy nie zostają na zawsze: nieużywany starzeje się i znika po kilku minutach, żeby przełożenie kabla do innego gniazda nie unieruchamiało sieci.

To dlatego switch dzieli domeny kolizyjne: każdy port jest osobną domeną, więc dwie pary komputerów mogą rozmawiać jednocześnie. Hub ma jedną domenę kolizyjną na całe urządzenie – każda transmisja blokuje pozostałe. Żaden z nich nie dzieli natomiast domeny rozgłoszeniowej: ramka na adres rozgłoszeniowy dolatuje do wszystkich. Granicę domeny rozgłoszeniowej wyznacza dopiero router.

Router wybiera trasę. Router prowadzi tablicę routingu – listę sieci wraz z informacją, którędy do nich iść. Uproszczona tablica routera domowego wygląda tak:

  • 192.168.1.0 z maską 255.255.255.0 – sieć podłączona bezpośrednio do gniazd LAN, wysyłaj przez interfejs LAN
  • 203.0.113.0 z maską 255.255.255.0 – sieć podłączona bezpośrednio do gniazda WAN
  • 0.0.0.0 z maską 0.0.0.0 – trasa domyślna: wszystko inne oddaj routerowi operatora pod adresem 203.0.113.1

Dla każdego pakietu router sprawdza, do której z tych sieci pasuje adres odbiorcy, i wybiera wpis najbardziej szczegółowy, czyli ten z najdłuższą pasującą częścią sieciową. Trasa domyślna 0.0.0.0/0 pasuje do wszystkich 4 294 967 296 adresów IPv4, więc jest najmniej szczegółowa – wygrywa dopiero wtedy, gdy nie pasuje nic innego. W dużych sieciach tablice nie są wpisywane ręcznie, tylko wymieniane protokołami routingu (RIP, OSPF, BGP), ale na maturze wystarczy sama idea tablicy.

Co się dzieje, gdy adres jest spoza sieci. Laptop 192.168.1.10 z maską 255.255.255.0 chce wysłać dane. Najpierw sprawdza, czy adres odbiorcy należy do jego własnej sieci 192.168.1.0/24:

  • odbiorca 192.168.1.50 – ta sama sieć. Laptop pyta protokołem ARP o adres MAC drukarki i wysyła ramkę wprost do niej. Switch przekaże ją na jeden port. Router nie bierze w tym udziału.
  • odbiorca 203.0.113.9 – inna sieć. Laptop nie zna drogi i nawet jej nie szuka: adresuje ramkę na adres MAC bramy domyślnej 192.168.1.1, choć adresem IP odbiorcy pozostaje 203.0.113.9. Router zdejmuje nagłówek ramki, patrzy na adres IP, wybiera trasę i buduje nową ramkę na kolejny odcinek.

Rozbiór adresów w takiej ramce – MAC nadawcy, MAC odbiorcy, IP nadawcy, IP odbiorcy – jest opisany w haśle Adres MAC. Reguła praktyczna: adres IP wskazuje cel podróży, adres MAC – najbliższy przystanek, a jedynym urządzeniem, które w ogóle patrzy na cel podróży, jest router.

04

Wizualizacja

Tabela wejściowa
Port switchaZapamiętany adres MACSkąd wpis
100:1B:21:3C:4D:5Elaptop wysłał pierwszą ramkę
2brak wpisu–
3brak wpisu–
4brak wpisu–
→
Wynik
Port switchaZapamiętany adres MACSkąd wpis
100:1B:21:3C:4D:5Elaptop
2B8:27:EB:12:34:56drukarka odpowiedziała na zalaną ramkę
348:2C:A0:77:88:99telefon przez access point
4F4:F2:6D:0A:1B:2Crouter, gdy odsyłał dane z internetu
05

Tabela

Które urządzenie odpowiada za daną czynność – kolumna z adresem to najczęstsze pytanie maturalne
Sytuacja albo pytanie z arkuszaUrządzenieWarstwaNa podstawie czego decyduje
Łączy ze sobą dwie różne sieci IProuter3adres IP odbiorcy w tablicy routingu
Powiela sygnał na wszystkie porty, nie patrząc na adresyhub1na niczym – powtarza sam sygnał
Przekazuje ramkę tylko na port, za którym jest odbiorcaswitch2adres MAC odbiorcy w tablicy MAC
Zamienia sygnał operatora na Ethernet i odwrotniemodem1nie decyduje – konwertuje sygnał
Udostępnia Wi‑Fi w sieci przewodowejaccess point2adres MAC – most kabel do radia
Prowadzi tablicę tras z trasą domyślną 0.0.0.0/0router3najdłuższy pasujący adres sieci
Jest bramą domyślną komputera w sieci domowejrouter3adres IP
Ramka trafia na adres MAC, którego nie ma w tablicyswitch zalewa nią wszystkie pozostałe porty2brak wpisu w tablicy MAC
Wzmacnia i nadaje dalej osłabiony sygnałwzmacniak, czyli repeater1nie decyduje – powtarza sygnał
Daje komputerowi gniazdo sieci i adres MACkarta sieciowa1 i 2nie przekazuje cudzych ramek
Dzieli domeny kolizyjne – każdy port osobnoswitch2–
Dzieli domenę rozgłoszeniowąrouter3–
Nie dzieli ani domeny kolizyjnej, ani rozgłoszeniowejhub1–
Ma własny adres IP z koniecznościrouter, bo musi być bramą3–
Ma adres IP tylko opcjonalnie, do samej konfiguracjiswitch zarządzalny albo access point2–
Domowe pudełko z Wi‑Fi i czterema gniazdami LANrouter plus switch plus access point, często też modem1, 2 i 3zależnie od funkcji – pułapka
06

Porównanie

CechaHubSwitchRouterAccess pointModem
Warstwa modelu OSI1 – fizyczna2 – łącza danych3 – sieciowa2 – łącza danych1 – fizyczna
Na czym opiera decyzjęna niczymadres MACadres IPadres MACnie decyduje
Co prowadzinictablicę MAC: port do adresutablicę routingutablicę powiązanych klientównic
Dzieli domeny kolizyjnenietak, każdy port osobnotakradio to jedna domena wspólnanie dotyczy
Dzieli domenę rozgłoszeniowąnienietaknienie
Własny adres IPnietylko w wersji zarządzalnejtak, i to po jednym na siećopcjonalnie, do konfiguracjizwykle nie
Typowe miejscedziś już nigdziepracownia, biuro, gniazda LANstyk sieci lokalnej z internetemsufit sali, obudowa routerawejście łącza operatora
Nazwa polskakoncentratorprzełącznikruter albo routerpunkt dostępowymodem
Nazwa angielskahub, repeater hubswitch, bridgerouteraccess point, wireless APmodem, modulator-demodulator
07

Typowe błędy

Switch nazwany urządzeniem łączącym sieci. To najczęstsza pomyłka w zadaniach testowych: w zestawie host, hub, switch, router tylko router „łączy ze sobą różne sieci i określa ścieżkę przepływu danych". Switch przekazuje ramki wewnątrz jednej sieci i nie zagląda do adresu IP, więc dwie różne sieci połączone samym switchem nadal się nie zobaczą.

Hub uznany za wolniejszą wersję switcha. Różnica nie polega na prędkości portów, tylko na sposobie działania. Hub powtarza sygnał na wszystkie porty naraz, więc urządzenia dzielą jedno pasmo i nawzajem sobie przeszkadzają. Switch prowadzi tablicę MAC, kieruje ramkę w jedno miejsce i pozwala wielu parom nadawać jednocześnie. Zdanie „hub dzieli domeny kolizyjne" jest fałszywe – hub jest jedną wielką domeną kolizyjną.

Modem pomylony z routerem. Modem zamienia sygnał operatora na sygnał zrozumiały dla komputera i odwrotnie – nie przydziela adresów, nie wybiera tras, nie jest bramą domyślną. W arkuszach pytanie brzmi zwykle „urządzenie, które pobiera dane cyfrowe z komputera i zamienia je na sygnały analogowe przesyłane w sieci telefonicznej" i poprawną odpowiedzią jest właśnie modem, a nie router ani karta sieciowa.

Access point wzięty za router. Punkt dostępowy dokłada do istniejącej sieci dostęp bezprzewodowy i pracuje na adresach MAC: nie łączy dwóch sieci IP, nie robi NAT i nie jest bramą. W domowym pudełku siedzi razem z routerem, ale w szkole punkty dostępowe pod sufitem mają swój router gdzieś zupełnie indziej.

„Router musi mieć jeden adres IP". Router ma tyle adresów, ile sieci łączy – po jednym w każdej z nich. Domowy router ma co najmniej dwa: adres w sieci lokalnej (na przykład 192.168.1.1, ten sam, który komputery widzą jako bramę domyślną) i adres od operatora na porcie WAN. Zadanie z jedną kratką na adres routera to pułapka: trzeba przeczytać, o którą stronę pyta.

Wpisanie adresu bramy z innej sieci. Brama domyślna musi należeć do tej samej sieci co host, bo komputer musi umieć dostać się do niej bezpośrednio, bez pośrednika. Adres 192.168.2.1 przy hoście 192.168.1.10 z maską 255.255.255.0 jest błędem konfiguracji – komputer nie ma jak zapytać o adres MAC urządzenia spoza własnej sieci. Jak rozpoznać, czy dwa adresy leżą w tej samej sieci, tłumaczy hasło Adresowanie IP i maski podsieci, a rachunek dla masek spoza granicy bajtu – Obliczanie adresu sieci i rozgłoszeniowego.

Mylenie „każdy port osobno" z „każdy port w innej sieci". Switch dzieli domeny kolizyjne, ale wszystkie jego porty pozostają w jednej sieci IP i w jednej domenie rozgłoszeniowej. Żeby rozdzielić sieci, potrzebny jest router. Zdanie „switch dzieli sieć na podsieci" jest fałszywe.

08

Zapamiętaj

  • Hub powtarza sygnał wszędzie (warstwa 1), switch wysyła ramkę tam, gdzie trzeba (warstwa 2), router łączy sieci (warstwa 3).
  • Switch decyduje po adresie MAC i prowadzi tablicę MAC, router decyduje po adresie IP i prowadzi tablicę routingu.
  • Ramka do adresu, którego nie ma w tablicy MAC, jest wysyłana na wszystkie porty poza wejściowym.
  • Trasa domyślna 0.0.0.0/0 to wpis „wszystko inne oddaj dalej"; w komputerze odpowiada jej brama domyślna.
  • Brama domyślna to adres routera i musi leżeć w tej samej sieci co host.
  • Switch dzieli domeny kolizyjne, ale domenę rozgłoszeniową dzieli dopiero router.
  • Modem konwertuje sygnał, karta sieciowa jest końcówką, wzmacniak przedłuża odcinek – żadne z nich nie wybiera trasy.
09

Sprawdź się

Schemat małej sieci domowej. Wszystkie urządzenia przewodowe są wpięte w switch wbudowany w router, telefon łączy się przez wbudowany access point:

UrządzenieAdres IPMaskaBrama domyślna
Laptop192.168.1.10255.255.255.0192.168.1.1
Telefon192.168.1.23255.255.255.0192.168.1.1
Drukarka192.168.1.50255.255.255.0192.168.1.1
Router, strona LAN192.168.1.1255.255.255.0brak
Router, strona WAN203.0.113.17255.255.255.0203.0.113.1

Uzupełnij tabelę na podstawie schematu:

PytanieOdpowiedź
Adres bramy domyślnej laptopa
Które urządzenie jest tą bramą?
Ile różnych sieci IP widać na schemacie?
Adres sieci, do której należy drukarka
W której warstwie decyduje switch?
W której warstwie decyduje router?
Po jakim adresie switch wybiera port?
Po jakim adresie router wybiera trasę?

Laptop wysyła dane do drukarki 192.168.1.50. Oba adresy leżą w tej samej sieci, więc ramkę przekaże , a router . Gdy ten sam laptop wysyła dane pod adres 203.0.113.9, adresem MAC odbiorcy w ramce jest adres . Gdyby switch nie miał jeszcze adresu drukarki w swojej tablicy, wysłałby ramkę na .

10

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się switch od routera?

Switch pracuje w warstwie 2 i przekazuje ramki wewnątrz jednej sieci lokalnej na podstawie adresów MAC. Router pracuje w warstwie 3, łączy różne sieci i wybiera trasę na podstawie adresu IP. W pytaniu „które urządzenie łączy dwie sieci" poprawna odpowiedź to zawsze router.

Dlaczego huby przestano stosować?

Bo dzielą pasmo między wszystkie porty i wysyłają dane do wszystkich naraz. Cała sieć na hubie jest jedną domeną kolizyjną, więc im więcej komputerów, tym wolniej. Switch kosztuje podobnie, a jest szybszy i bezpieczniejszy – sąsiedni komputer nie widzi cudzych ramek.

Czym jest brama domyślna?

To adres routera w Twojej sieci – urządzenie, do którego komputer wysyła wszystko, co jest spoza sieci lokalnej. Musi należeć do tej samej sieci co host, na przykład 192.168.1.1 dla komputera 192.168.1.10 z maską 255.255.255.0. W Windowsie pokazuje ją polecenie ipconfig w wierszu „Brama domyślna".

Czy switch może mieć adres IP?

Prosty switch nie potrzebuje go do pracy – ramki przekazuje na podstawie adresów MAC. Modele zarządzalne mają adres, ale służy on wyłącznie do wejścia w panel konfiguracji, a nie do przełączania ramek. Router ma adres IP z konieczności, i to po jednym w każdej sieci, którą łączy.

Skąd switch wie, na który port wysłać ramkę?

Uczy się z adresów nadawcy. Każda ramka przychodząca na dany port dopisuje jej nadawcę do tablicy MAC jako „ten adres jest za tym portem". Jeśli adresu odbiorcy jeszcze nie ma w tablicy, switch wysyła ramkę na wszystkie porty poza wejściowym i zapamiętuje port, z którego przyszła odpowiedź.

Czy access point to to samo co router Wi‑Fi?

Nie. Access point tylko dokłada dostęp bezprzewodowy do istniejącej sieci i pracuje w warstwie 2. Router Wi‑Fi to obudowa, w której access point siedzi razem z routerem i switchem, a często też z modemem. W dużych budynkach punkty dostępowe wiszą pod sufitem, a router stoi w serwerowni.

Które urządzenie dzieli domenę rozgłoszeniową?

Tylko router. Hub nie dzieli żadnej domeny, switch dzieli domeny kolizyjne (każdy port to osobna), ale ramka rozgłoszeniowa przechodzi przez niego na wszystkie porty. Granicą rozgłoszeń jest zawsze warstwa 3, czyli router, bo rozgłoszenia z jednej sieci nie trafiają do drugiej.

Czy modem jest potrzebny, skoro mam router?

Zależy od łącza. Modem tłumaczy sygnał operatora – z kabla koncentrycznego, światłowodu albo linii telefonicznej – na Ethernet, którym rozmawia router. U większości operatorów obie funkcje są dziś w jednym urządzeniu, ale to nadal dwie różne role: modem konwertuje sygnał, router łączy sieci i przydziela adresy protokołem DHCP.

Przećwicz w zadaniach maturalnych

Do tego hasła nie mamy jeszcze przypisanych pojedynczych zadań. Cały spis zadań maturalnych z tego działu jest tutaj:

Zadania z działu: Teoretyczne

↗

Powiązane zagadnienia