Adres MAC – fizyczny adres karty sieciowej: 48 bitów, zapis szesnastkowy, prefiks producenta (OUI), adres rozgłoszeniowy, ARP i różnica między MAC a IP.
Adres MAC to fizyczny identyfikator karty sieciowej, nadawany przez producenta na etapie produkcji. W założeniu jest niepowtarzalny na całym świecie i przypisany do sprzętu, a nie do sieci, w której ten sprzęt akurat pracuje.
Ma 48 bitów, zapisywanych jako sześć par cyfr szesnastkowych, na przykład 00:1B:21:3C:4D:5E. Pierwsze trzy pary identyfikują producenta, ostatnie trzy to numer konkretnego egzemplarza.
Adres MAC działa tylko w obrębie sieci lokalnej. Router, przekazując pakiet dalej, podmienia adresy MAC na kolejnym odcinku – ale adres IP nadawcy i odbiorcy zostaje bez zmian przez całą drogę.
Cztery zasady, które wystarczą do większości pytań:
00-1B-21-3C-4D-5E), Linux, macOS i Android dwukropkami (00:1B:21:3C:4D:5E). To ten sam adres.Na komputerze z Windowsem adres wypisuje polecenie ipconfig /all (wiersz „Adres fizyczny”) albo getmac. W macOS i Linuksie: ifconfig lub ip link. W telefonie znajdziesz go w ustawieniach Wi‑Fi albo w informacjach o urządzeniu.
Rozwinięcia pozostałych skrótów sieciowych (LAN, WAN, ISP, IEEE, RFC…) zbiera słownik skrótów sieciowych.
Weź adres 3C:22:FB:9A:BC:DE i rozbij go na dwie połowy:
3C:22:FB – OUI, prefiks producenta. Ten konkretny należy do firmy Apple. Prefiks dostaje się z rejestru IEEE, więc dwóch producentów nigdy nie ma tego samego.9A:BC:DE – numer egzemplarza, nadany przez producenta. Trzy bajty to 2²⁴, czyli 16 777 216 kombinacji na jeden prefiks – gdy się kończą, producent rejestruje kolejny.Cały adres to 2⁴⁸ ≈ 281 bilionów możliwych wartości. Dwa bity pierwszego bajtu mają specjalne znaczenie. Bajt 3C to binarnie 00111100; patrzymy na dwa ostatnie bity:
01:00:5E:… dla grup IPv4, 33:33:… dla grup IPv6.Adres rozgłoszeniowy to szczególny przypadek: same jedynki, FF:FF:FF:FF:FF:FF. Ramka wysłana na ten adres trafia do wszystkich urządzeń w sieci lokalnej.
Skąd komputer zna adres MAC odbiorcy? Z protokołu ARP. Gdy laptop chce wysłać dane pod adres IP 192.168.1.1, a nie zna jeszcze jego adresu MAC, rozgłasza pytanie „kto ma 192.168.1.1?” na FF:FF:FF:FF:FF:FF. Odpowiada tylko właściciel tego IP – bezpośrednio, już na adres pytającego. Odpowiedź ląduje w tablicy ARP, więc następnym razem pytać nie trzeba. Tablicę pokazuje polecenie arp -a.
Co się dzieje na routerze? Ramka z laptopa niesie cztery adresy: MAC nadawcy, MAC odbiorcy, IP nadawcy, IP odbiorcy. W sieci domowej MAC odbiorcy to adres routera, bo to on jest „najbliższym odcinkiem drogi” do internetu. Router zdejmuje nagłówek ramki, patrzy na IP odbiorcy, wybiera trasę i pakuje pakiet w nową ramkę – z własnym adresem MAC jako nadawcą i adresem następnego węzła jako odbiorcą. Adresy IP przechodzą nietknięte.
| Pole ramki | Laptop → router (sieć domowa) |
|---|---|
| MAC nadawcy | 00:1B:21:3C:4D:5E (laptop) |
| MAC odbiorcy | F4:F2:6D:0A:1B:2C (router) |
| IP nadawcy | 192.168.1.10 |
| IP odbiorcy | 81.219.47.83 |
| Pole ramki | Router → następny węzeł (sieć operatora) |
|---|---|
| MAC nadawcy | adres portu WAN routera |
| MAC odbiorcy | adres routera operatora |
| IP nadawcy | 192.168.1.10 |
| IP odbiorcy | 81.219.47.83 |
| Zapis | Poprawny adres MAC? | Pierwszy bajt binarnie | Co to za adres |
|---|---|---|---|
| 00:1B:21:3C:4D:5E | tak | 00000000 | jednostkowy, globalny; OUI 00:1B:21 – Intel |
| F4:F2:6D:0A:1B:2C | tak | 11110100 | jednostkowy, globalny; OUI F4:F2:6D – TP-Link |
| 3C:22:FB:9A:BC:DE | tak | 00111100 | jednostkowy, globalny; OUI 3C:22:FB – Apple |
| B8:27:EB:12:34:56 | tak | 10111000 | jednostkowy, globalny; OUI B8:27:EB – Raspberry Pi |
| 48:2C:A0:77:88:99 | tak | 01001000 | jednostkowy, globalny; OUI 48:2C:A0 – Xiaomi |
| 00-50-56-AB-CD-EF | tak | 00000000 | ten sam format, zapis Windows z myślnikami; OUI 00:50:56 – VMware |
| 001b.213c.4d5e | tak | 00000000 | zapis stosowany w urządzeniach Cisco: trzy grupy po 4 cyfry |
| FF:FF:FF:FF:FF:FF | tak | 11111111 | rozgłoszeniowy – do wszystkich w sieci lokalnej |
| 01:00:5E:00:00:01 | tak | 00000001 | grupowy (najmłodszy bit = 1); tak wyglądają adresy grup IPv4 |
| 33:33:00:00:00:01 | tak | 00110011 | grupowy; prefiks 33:33 to grupy IPv6 |
| 02:1A:2B:3C:4D:5E | tak | 00000010 | jednostkowy, administrowany lokalnie (bit o wadze 2 = 1) – adres ustawiony programowo |
| 00:1B:21:3C:4D:5G | nie | – | G nie jest cyfrą szesnastkową |
| 00:1B:21:3C:4D | nie | – | tylko pięć par, czyli 40 bitów |
| 192.168.1.10 | nie | – | to adres IPv4: cztery liczby dziesiętne, 32 bity |
| Cecha | Adres MAC | Adres IP |
|---|---|---|
| Przypisany do | karty sieciowej | urządzenia w danej sieci |
| Nadaje go | producent | administrator lub DHCP |
| Zasięg | sieć lokalna | cały internet |
| Długość | 48 bitów | 32 bity w IPv4, 128 w IPv6 |
| Zapis | 6 par szesnastkowych: 00:1B:21:3C:4D:5E | 4 liczby dziesiętne: 192.168.1.10 |
| Warstwa modelu OSI | 2 – łącza danych | 3 – sieciowa |
| Urządzenie, które go czyta | przełącznik (switch) | router |
| Zmiana przy przeprowadzce | nie zmienia się | zmienia się |
| Nazwa angielska | MAC address, hardware address, physical address | IP address |
48 bitów przypisane do adresu IP. Na maturze pojawia się zdanie „adres IPv4 składa się z 48 bitów” do oceny prawda/fałsz. To fałsz: 48 bitów ma adres MAC, IPv4 ma 32, IPv6 – 128. Trzy liczby do zapamiętania razem, bo pytanie o jedną z nich zwykle podsuwa pozostałe jako odpowiedzi-pułapki.
Adres MAC „unikatowy w skali sieci lokalnej”. Odwrotnie: to adres IP musi być unikatowy w obrębie jednej sieci (dwa komputery z tym samym IP w jednym LAN-ie to konflikt adresów), a adres MAC ma być niepowtarzalny w skali świata, bo nadaje go producent z globalnego rejestru.
Zapis z dwunastoma cyframi dziesiętnymi. 00:27:33:60:77:94 wygląda jak MAC i nim jest, ale 192.168.1.10 już nie – cztery liczby oddzielone kropkami to IPv4. Adres MAC ma zawsze sześć grup, każda po dwa znaki z zakresu 0–9, A–F, i nigdy nie zawiera kropek między pojedynczymi bajtami.
Router zmienia adres IP, a MAC zostaje. Jest dokładnie na odwrót. Na każdym odcinku drogi ramka dostaje nowe adresy MAC (poprzedniego i następnego węzła), natomiast adresy IP nadawcy i odbiorcy zostają te same od początku do końca. Wyjątkiem jest NAT na routerze domowym, który podmienia prywatny adres IP nadawcy na publiczny – ale to osobny mechanizm, nie własność adresu MAC.
Przełącznik myli się z routerem. Przełącznik (switch) w sieci lokalnej przekazuje ramki na podstawie adresów MAC i nie zagląda do adresów IP. Router łączy różne sieci i decyduje na podstawie adresu IP. Pytanie „które urządzenie kieruje ruch według adresu IP” ma jedną odpowiedź: router. Szczegóły w haśle Router, switch, hub, access point.
Filtrowanie MAC jako „zabezpieczenie sieci”. Router może wpuszczać tylko urządzenia z listy dozwolonych adresów MAC, ale adres da się zmienić programowo w ustawieniach systemu, więc lista chroni przed przypadkowym gościem, nie przed kimś, kto chce wejść. Zabezpieczeniem Wi‑Fi jest szyfrowanie (WPA2/WPA3) z hasłem.
Prywatny adres Wi‑Fi to nie awaria. Nowsze telefony i laptopy zgłaszają w każdej sieci Wi‑Fi inny, losowy adres zamiast sprzętowego, żeby nie dało się śledzić urządzenia między sieciami. Dlatego ten sam telefon w tablicy ARP domowego routera i w szkolnej sieci ma dwa różne adresy – to celowe działanie, a wpisując telefon na listę filtrowania MAC trzeba użyć adresu, który zgłasza w tej sieci.
FF:FF:FF:FF:FF:FF to adres rozgłoszeniowy – do wszystkich w sieci lokalnej.Fragment wyniku polecenia ipconfig /all na laptopie w sieci domowej:
| Pole | Wartość |
|---|---|
| Opis | Intel(R) Wi-Fi 6 AX201 |
| Adres fizyczny | 00-1B-21-3C-4D-5E |
| Adres IPv4 | 192.168.1.10 |
| Maska podsieci | 255.255.255.0 |
| Brama domyślna | 192.168.1.1 |
Uzupełnij tabelę na podstawie tego wyniku:
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Ile bitów ma adres fizyczny? | |
| Z ilu bajtów się składa? | |
| Prefiks producenta (trzy pierwsze bajty, z myślnikami) | |
| Numer egzemplarza nadany przez producenta (z myślnikami) | |
| Ile bitów ma adres IPv4 z tego samego wyniku? | |
| Ile możliwych numerów egzemplarza ma jeden prefiks producenta (2 do potęgi ile)? | |
Bajt 3C w zapisie binarnym | |
Bajt FF w zapisie binarnym |
Laptop wysyła ramkę do serwera w internecie. Adresem MAC odbiorcy w tej ramce jest adres , a adresem IP odbiorcy – adres . Gdy ramka opuści router, adresy MAC się , a adresy IP . Zanim laptop wysłał tę ramkę, o adres MAC routera zapytał protokołem na adres rozgłoszeniowy .
Fizycznie jest zapisany w karcie, ale system operacyjny może zgłaszać inny. Dlatego nie traktuje się go jako wiarygodnego zabezpieczenia. Adres ustawiony programowo ma w pierwszym bajcie zapalony bit o wadze 2 – stąd tak wiele takich adresów zaczyna się od 02, 06, 0A albo 0E.
Pyta o niego rozgłoszeniowo w sieci lokalnej – protokół ARP zamienia znany adres IP na odpowiadający mu adres MAC. Odpowiedź trafia do tablicy ARP i jest używana przy kolejnych ramkach.
Bo pełnią różne role: IP mówi, gdzie w internecie leży cel, a MAC – komu przekazać ramkę na najbliższym odcinku drogi. Adres IP jest jak adres pocztowy odbiorcy, a adres MAC jak numer kuriera, który niesie paczkę na tym jednym odcinku.
2⁴⁸, czyli 281 474 976 710 656. Jeden prefiks producenta obejmuje 2²⁴ = 16 777 216 adresów. Duzi producenci mają zarejestrowanych wiele prefiksów.
Windows: ipconfig /all (wiersz „Adres fizyczny”) albo getmac. macOS i Linux: ifconfig lub ip link. Adres jest też zwykle wydrukowany na naklejce routera i na pudełku urządzenia.
FF:FF:FF:FF:FF:FF – wszystkie 48 bitów ustawione na 1. Ramka z takim adresem odbiorcy trafia do każdego urządzenia w sieci lokalnej; tak działa m.in. zapytanie ARP. Nie mylić z adresem rozgłoszeniowym IP, który zależy od maski podsieci – patrz obliczanie adresu sieci i rozgłoszeniowego.
Nie. Ramka z adresem MAC żyje tylko do najbliższego routera, który buduje nową ramkę z własnymi adresami. Serwer, z którym się łączysz, widzi Twój publiczny adres IP, a adresu MAC Twojej karty nie widzi w ogóle.
W IPv6 druga połowa adresu (64 bity) bywa tworzona z adresu MAC: między prefiks producenta a numer egzemplarza wstawia się FF:FE, a bit o wadze 2 w pierwszym bajcie odwraca. Z 00:1B:21:3C:4D:5E powstaje 02:1B:21:FF:FE:3C:4D:5E. Więcej o samym adresie: IPv4 i IPv6 – różnice.
Do tego hasła nie mamy jeszcze przypisanych pojedynczych zadań. Cały spis zadań maturalnych z tego działu jest tutaj:
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: