Siedem warstw modelu OSI – co robi każda z nich, jakie protokoły do niej należą i jak zapamiętać ich kolejność.
Model OSI to teoretyczny podział komunikacji sieciowej na siedem warstw. Każda warstwa ma jedno zadanie i korzysta z usług warstwy niższej, nie wnikając w to, jak ta je realizuje. Dzięki temu można wymienić kabel na WiFi, a przeglądarka niczego nie zauważy.
Model powstał jako punkt odniesienia, a nie jako opis konkretnej sieci. Realny internet działa na prostszym modelu TCP/IP, w którym warstw są cztery. OSI jest jednak nadal używany do nazywania i porządkowania pojęć – i właśnie dlatego wraca na egzaminach.
Dane wędrują w dół warstw u nadawcy i w górę u odbiorcy. Po drodze każda warstwa dokleja własny nagłówek – ten proces nazywa się enkapsulacją.
| Nr | Warstwa | Zadanie | Przykłady |
|---|---|---|---|
| 7 | Aplikacji | usługi dla programu użytkownika | HTTP, FTP, SMTP, DNS |
| 6 | Prezentacji | format danych, szyfrowanie, kompresja | SSL/TLS, formaty kodowania |
| 5 | Sesji | nawiązanie i utrzymanie sesji | zarządzanie połączeniem |
| 4 | Transportowa | podział na segmenty, niezawodność | TCP, UDP |
| 3 | Sieciowa | adresacja logiczna i trasowanie | IP, router |
| 2 | Łącza danych | adresacja fizyczna w sieci lokalnej | MAC, switch |
| 1 | Fizyczna | sygnał w medium | kabel, światłowód, fale radiowe |
Kolejność warstw trzeba znać na pamięć. Pomaga zdanie, w którym pierwsze litery odpowiadają warstwom od pierwszej do siódmej: Fizyczna, Łącza danych, Sieciowa, Transportowa, Sesji, Prezentacji, Aplikacji.
Najważniejsze rozróżnienie na egzaminie dotyczy trzech warstw ze środka. Warstwa 2 posługuje się adresem MAC i działa w obrębie jednej sieci lokalnej – to poziom switcha. Warstwa 3 posługuje się adresem IP i potrafi przenieść dane między sieciami – to poziom routera. Warstwa 4 decyduje, czy transmisja ma być niezawodna.
Typowe pytanie to przyporządkowanie: dany protokół albo urządzenie do właściwej warstwy. Pojawia się też pytanie o nazwę jednostki danych na danym poziomie – segment w warstwie transportowej, pakiet w sieciowej, ramka w łącza danych.
Warto pamiętać, że switch to warstwa 2, a router warstwa 3 – to najczęściej mylona para.
TCP/IP ma cztery warstwy i opisuje sieć, która faktycznie działa. OSI ma siedem i jest modelem odniesienia. Warstwy 5, 6 i 7 z OSI odpowiadają jednej warstwie aplikacji w TCP/IP.
Doklejanie nagłówka przez każdą warstwę przy schodzeniu w dół. Odbiorca zdejmuje te nagłówki w odwrotnej kolejności, idąc w górę – i dostaje dokładnie te dane, które wysłano.
Formalnie do warstwy prezentacji. W praktyce SSL/TLS umieszcza się między warstwą transportową a aplikacji, więc odpowiedzi „prezentacji" i „między 4 a 7" bywają obie akceptowane.
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: