Płyta główna jako szkielet komputera – gniazda, magistrale oraz historyczny podział na mostek północny i południowy.
Płyta główna łączy wszystkie podzespoły komputera. Sama nic nie liczy – dostarcza zasilanie, gniazda i ścieżki, którymi płyną dane. Znajdują się na niej gniazdo procesora, sloty pamięci RAM, złącza kart rozszerzeń, złącza dysków i porty zewnętrzne.
Dane przemieszczają się magistralami. Magistrala danych przenosi same wartości, adresowa wskazuje miejsce w pamięci, a sterująca – rodzaj operacji. Szerokość magistrali, czyli liczba przesyłanych jednocześnie bitów, wpływa na przepustowość.
Tradycyjnie za organizację ruchu odpowiadały dwa układy zwane mostkami. Mostek północny obsługiwał to, co najszybsze i najbliżej procesora: pamięć RAM i kartę graficzną. Mostek południowy zajmował się resztą: dyskami, portami USB, dźwiękiem i kartami rozszerzeń.
W nowszych konstrukcjach funkcje mostka północnego przeniesiono do samego procesora, a pozostałości połączono w jeden układ. Podział pozostał jednak w podręcznikach i wraca w pytaniach.
| Mostek | Odpowiada za | Szybkość |
|---|---|---|
| Północny | pamięć RAM, karta graficzna | najwyższa |
| Południowy | dyski, USB, dźwięk, sieć | niższa |
Najczęściej pytane jest przyporządkowanie podzespołu do mostka. Zasada jest prosta: co najszybsze i najbliżej procesora – mostek północny; reszta – południowy.
Drugi typ pytania dotyczy rodzajów magistral. Warto umieć wymienić trzy: danych, adresową i sterującą, wraz z ich rolami.
Rodzaj gniazda oraz obsługiwany chipset. Procesor pasujący fizycznie może nie działać, jeśli płyta nie obsługuje jego generacji.
Zestawem układów zarządzających komunikacją między procesorem a resztą podzespołów. To on decyduje, ile portów i jakie standardy obsłuży płyta.
Do podłączania kart rozszerzeń – głównie graficznych, ale też dysków NVMe i kart sieciowych. Liczba linii określa jego przepustowość.
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: