Różnica między pamięcią RAM a ROM – ulotność, możliwość zapisu i rola pamięci podręcznej w hierarchii pamięci komputera.
RAM to pamięć operacyjna – tu trafiają programy i dane, na których procesor aktualnie pracuje. Jest szybka i pozwala zarówno czytać, jak i zapisywać. Ma jednak jedną decydującą cechę: jest ulotna, czyli po odcięciu zasilania traci całą zawartość. Dlatego niezapisany dokument przepada po zaniku prądu.
ROM to pamięć tylko do odczytu i nieulotna – zachowuje zawartość bez zasilania. Trafiają do niej dane, które muszą być dostępne od razu po włączeniu komputera, przede wszystkim program rozruchowy. Dziś stosuje się jej odmiany, które da się aktualizować, ale w normalnej pracy pozostają niezmienne.
Między procesorem a RAM leży jeszcze pamięć podręczna, czyli cache. Jest bardzo szybka, ale mała i droga. Przechowuje najczęściej używane dane, żeby procesor nie czekał na wolniejszą pamięć operacyjną.
| Cecha | RAM | ROM |
|---|---|---|
| Zapis | tak | nie w normalnej pracy |
| Ulotność | ulotna | nieulotna |
| Zawartość | uruchomione programy i dane | program rozruchowy |
| Szybkość | duża | mniejsza |
| Rozmiar | gigabajty | megabajty |
Hierarchia pamięci układa się od najszybszej i najmniejszej do najwolniejszej i największej:
Im bliżej procesora, tym szybciej i drożej – dlatego nie da się po prostu zbudować komputera z samej pamięci podręcznej.
Najczęstsze pytanie dotyczy ulotności RAM oraz różnicy między pamięcią operacyjną a masową. Warto mieć gotowe zdanie: RAM przechowuje to, co jest w użyciu teraz, dysk – to, co ma przetrwać wyłączenie.
Bywa też pytanie o skutek dołożenia RAM: pozwala uruchomić więcej programów naraz bez spowolnienia, ale nie przyspiesza samego procesora.
Tylko wtedy, gdy dotychczasowa pamięć się kończyła i system musiał odkładać dane na dysk. Przy zapasie wolnej pamięci dołożenie kolejnej nic nie zmieni.
Fragment dysku używany, gdy zabraknie RAM. Pozwala uruchomić więcej programów, ale jest znacznie wolniejszy – stąd wyraźne spowolnienie przy przepełnionej pamięci.
Operacyjna (RAM) jest szybka i ulotna, służy do bieżącej pracy. Masowa (dysk) jest wolniejsza i nieulotna, służy do trwałego przechowywania.
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: