Program rozruchowy komputera – zadania BIOS-u, test POST, kolejność bootowania i różnice wprowadzone przez UEFI.
BIOS to program zapisany na płycie głównej, uruchamiany jako pierwszy po włączeniu komputera – zanim jeszcze istnieje jakikolwiek system operacyjny. Jego zadaniem jest przygotowanie sprzętu do pracy i przekazanie sterowania systemowi.
Zaczyna od testu POST, który sprawdza, czy podstawowe podzespoły odpowiadają: procesor, pamięć, karta graficzna. Wykryty problem sygnalizowany jest sekwencją dźwięków albo komunikatem, bo na tym etapie ekran może jeszcze nie działać.
Następnie BIOS szuka nośnika z systemem, kierując się ustawioną kolejnością rozruchu. Znalazłszy go, ładuje program rozruchowy i oddaje mu kontrolę.
UEFI to następca BIOS-u. Robi to samo, ale obsługuje dyski powyżej 2 TB, ma graficzny interfejs z obsługą myszy, startuje szybciej i oferuje bezpieczny rozruch, który blokuje uruchomienie niepodpisanego systemu.
| Cecha | BIOS | UEFI |
|---|---|---|
| Wiek konstrukcji | starsza | nowsza |
| Limit rozmiaru dysku | około 2 TB | praktycznie brak |
| Interfejs | tekstowy | graficzny, obsługa myszy |
| Czas startu | dłuższy | krótszy |
| Bezpieczny rozruch | brak | tak |
Typowe pytanie dotyczy zadań BIOS-u oraz znaczenia skrótu POST. Warto pamiętać kolejność: najpierw test podzespołów, potem szukanie nośnika, na końcu przekazanie sterowania systemowi.
Bywa też pytanie o ustawienia zapisywane w pamięci CMOS podtrzymywanej baterią – to dlatego rozładowana bateria na płycie głównej powoduje zgubienie daty i ustawień.
Bo rozładowała się bateria podtrzymująca pamięć ustawień na płycie głównej. Wymiana tej baterii rozwiązuje problem.
Żeby uruchomić komputer z pendrive'a albo płyty – na przykład przy instalacji systemu lub naprawie. Po zakończeniu wraca się do rozruchu z dysku.
Mechanizmem UEFI, który dopuszcza uruchomienie tylko podpisanego cyfrowo systemu. Chroni przed szkodnikami ładującymi się przed startem systemu.
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: