Wróć do: Teoria
podstawowy oprogramowaniekompresjaarchiwummatura podstawowa z informatyki

Kompresja i archiwizacja plików

Archiwa ZIP i RAR – różnica między archiwizacją a kompresją, po co łączy się pliki w jeden i jak działa hasło na archiwum.

01

Opis

Choć w mowie potocznej mówi się „spakować plik", chodzi tu o dwie różne czynności, które programy wykonują zwykle razem.

Archiwizacja to połączenie wielu plików i katalogów w jeden. Ułatwia przesyłanie i porządkowanie – zamiast wysyłać 200 zdjęć, wysyła się jeden plik. Sama w sobie nie musi niczego zmniejszać.

Kompresja to zmniejszenie rozmiaru przez usunięcie nadmiarowości. W archiwach stosuje się kompresję bezstratną, bo po rozpakowaniu pliki muszą być identyczne z oryginałami – inaczej program przestałby działać, a dokument stałby się nieczytelny.

Najpopularniejsze formaty to ZIP, obsługiwany bez dodatkowych programów przez Windows, macOS i Linux, oraz RAR i 7Z, które osiągają zwykle lepszy stopień upakowania, ale wymagają osobnej aplikacji.

02

Jak to działa

Poza samym pakowaniem archiwa oferują kilka przydatnych funkcji:

  • hasło i szyfrowanie – zawartość staje się niedostępna bez klucza
  • podział na części – duże archiwum dzieli się na mniejsze pliki
  • archiwum samorozpakowujące – plik wykonywalny, który rozpakuje się bez dodatkowego programu
  • suma kontrolna – pozwala wykryć uszkodzenie archiwum

Stopień kompresji zależy od zawartości. Dokumenty tekstowe kurczą się bardzo mocno, bo zawierają dużo powtórzeń. Zdjęcia JPG i filmy prawie wcale, bo są już skompresowane.

Na maturze

Pytania dotyczą zwykle różnicy między archiwizacją a kompresją oraz tego, dlaczego archiwa używają kompresji bezstratnej.

Częsty punkt: wyjaśnienie, dlaczego spakowanie zdjęć nie zmniejsza ich rozmiaru. Odpowiedź – pliki JPG są już skompresowane, więc nadmiarowości do usunięcia praktycznie nie ma.

04

Zapamiętaj

  • Archiwizacja łączy pliki w jeden, kompresja zmniejsza rozmiar – to dwie różne rzeczy.
  • Archiwa używają kompresji bezstratnej, bo pliki muszą być identyczne po rozpakowaniu.
  • ZIP obsługują wszystkie systemy bez dodatkowych programów.
  • Plików już skompresowanych, jak JPG czy MP3, nie da się znacząco zmniejszyć.
05

Najczęściej zadawane pytania

Który format pakuje najlepiej?

Zwykle 7Z, potem RAR, a ZIP najsłabiej. Różnice bywają jednak niewielkie, a ZIP wygrywa uniwersalnością.

Czy hasło na archiwum jest bezpieczne?

Przy nowoczesnym szyfrowaniu i długim haśle – tak. Starsze metody stosowane w ZIP dają się złamać, więc liczy się zarówno format, jak i długość hasła.

Po co dzielić archiwum na części?

Żeby zmieścić je na nośniku o ograniczonej pojemności albo wysłać pocztą, która limituje wielkość załącznika.

Powiązane zagadnienia