Wróć do: Teoria
podstawowy licencjeGNU GPLopen sourcematura podstawowa z informatyki

GNU GPL i wolne oprogramowanie

Cztery wolności wolnego oprogramowania, zasada copyleft w licencji GNU GPL i różnica między wolnym a darmowym programem.

01

Opis

Wolne oprogramowanie to nie to samo co darmowe. Chodzi o swobodę, a nie o cenę – wolny program można sprzedawać, a darmowy bywa całkowicie zamknięty.

Wolność definiuje się przez cztery uprawnienia: uruchamiania programu w dowolnym celu, badania jego działania i dostosowywania go do własnych potrzeb, rozpowszechniania kopii oraz publikowania własnych ulepszeń. Dwa z nich wymagają dostępu do kodu źródłowego – bez niego nie da się ani zbadać programu, ani go zmienić.

GNU GPL to najbardziej znana licencja wolnego oprogramowania. Jej cechą charakterystyczną jest zasada copyleft: program powstały na bazie kodu na GPL również musi być udostępniony na GPL. Wolność jest więc dziedziczona – nie da się wziąć kodu GPL, zamknąć go i sprzedawać bez źródeł.

02

Jak to działa

Warto rozróżnić dwie rodziny licencji otwartych:

  • copyleft, na przykład GPL – wymuszają, żeby prace pochodne też były wolne
  • permisywne, na przykład MIT czy BSD – pozwalają wykorzystać kod również w zamkniętym produkcie

Wybór między nimi to decyzja autora: czy zależy mu na tym, żeby wolność się rozprzestrzeniała, czy na jak najszerszym zastosowaniu kodu.

Na maturze

Najczęściej pytane są cztery wolności i różnica między wolnym a darmowym. Warto mieć gotowe zdanie: freeware jest darmowy, ale zamknięty; wolne oprogramowanie daje dostęp do kodu i prawo do modyfikacji.

Drugi typ pytania dotyczy copyleft – należy umieć wyjaśnić, że modyfikacja programu na GPL musi być rozpowszechniana na tych samych zasadach.

04

Zapamiętaj

  • Wolne oprogramowanie dotyczy swobody, nie ceny – wolny program wolno sprzedawać.
  • Cztery wolności: uruchamianie, badanie, rozpowszechnianie i ulepszanie.
  • Copyleft w GPL wymusza, żeby prace pochodne również były wolne.
  • Licencje permisywne, jak MIT, pozwalają zamknąć kod w produkcie komercyjnym.
05

Najczęściej zadawane pytania

Czy na wolnym oprogramowaniu można zarabiać?

Tak. Sprzedaje się wsparcie, wdrożenia, szkolenia i wersje z gwarancją. Sam kod pozostaje dostępny, ale usługi wokół niego są odpłatne.

Czym różni się open source od wolnego oprogramowania?

Praktycznie obejmują te same programy. Różnica leży w akcencie: wolne oprogramowanie podkreśla swobodę użytkownika, open source – zalety otwartego modelu tworzenia.

Czy muszę publikować zmiany, jeśli używam programu na GPL tylko u siebie?

Nie. Obowiązek udostępnienia kodu powstaje dopiero przy rozpowszechnianiu zmodyfikowanej wersji na zewnątrz.

Powiązane zagadnienia

Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: