podstawowy licencjeCreative Commonsprawo autorskiematura podstawowa z informatyki

Creative Commons

Licencje Creative Commons – znaczenie oznaczeń BY, SA, NC i ND, oraz jak legalnie wykorzystać cudze zdjęcie lub tekst.

Opis

Creative Commons to zestaw gotowych licencji dla utworów, a nie dla programów – zdjęć, tekstów, muzyki i materiałów edukacyjnych. Autor zachowuje prawa, ale z góry zgadza się na określone wykorzystanie, więc nikt nie musi go pytać o zgodę.

Każda licencja składa się z kilku warunków oznaczonych skrótami. Łącząc je, otrzymuje się konkretny wariant – od bardzo swobodnego po mocno ograniczony.

Podstawowym i zawsze obecnym warunkiem jest BY, czyli uznanie autorstwa: trzeba podać, kto jest autorem. Pozostałe elementy dokładają ograniczenia.

Tabela

Oznaczenia licencji Creative Commons

Skrót	Nazwa	Co oznacza
BY	Uznanie autorstwa	trzeba podać autora
SA	Na tych samych warunkach	utwór zależny na tej samej licencji
NC	Użycie niekomercyjne	zakaz wykorzystania zarobkowego
ND	Bez utworów zależnych	zakaz modyfikowania
CC0	Zrzeczenie praw	brak jakichkolwiek warunków

Jak to działa

Skróty łączy się w praktyczne warianty:

CC BY – najswobodniejsza licencja z warunkami: wystarczy podać autora
CC BY-SA – jak wyżej, ale przeróbki muszą być na tej samej licencji; to odpowiednik copyleft
CC BY-NC – wolno używać, ale nie zarobkowo
CC BY-ND – wolno rozpowszechniać, ale bez zmian

Warunek SA jest szczególnie ważny: łączy się z nim obowiązek udostępnienia własnej pracy na tych samych zasadach.

Na maturze

Pytania dotyczą rozszyfrowania konkretnego oznaczenia – na przykład, czy zdjęcie na licencji CC BY-NC wolno wykorzystać w płatnym kursie. Odpowiedź brzmi: nie, bo NC zakazuje użycia komercyjnego.

Warto pamiętać, że licencja CC nie oznacza rezygnacji z praw autorskich. Autor nadal je posiada, a złamanie warunków licencji jest naruszeniem prawa.

Zapamiętaj

BY zawsze wymaga podania autora.
NC zakazuje wykorzystania komercyjnego, ND zakazuje modyfikowania.
SA wymaga udostępnienia przeróbki na tej samej licencji.
CC0 to zrzeczenie się praw – brak jakichkolwiek warunków.

Najczęściej zadawane pytania

Czy materiał na CC BY mogę wykorzystać w pracy zarobkowej?

Tak, o ile podasz autora. Dopiero warunek NC zakazuje wykorzystania komercyjnego.

Co znaczy „utwór zależny"?

Nowy utwór powstały na bazie cudzego – tłumaczenie, przeróbka, remiks. Warunek ND ich zakazuje, a SA nakazuje wydać je na tej samej licencji.

Skąd wiadomo, na jakiej licencji jest zdjęcie?

Z opisu przy pliku albo z serwisu, w którym zostało opublikowane. Brak informacji o licencji oznacza pełną ochronę prawnoautorską – wtedy trzeba pytać autora.

↗

Powiązane zagadnienia

Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem:

GNU GPL i wolne oprogramowanieLicencje i prawo Rodzaje licencji oprogramowaniaLicencje i prawo Adres MACSieci komputerowe