WHERE – filtrowanie wierszy

Samo zapytanie SELECT zwraca wszystkie wiersze tabeli. Przy dziesięciu wierszach da się to jeszcze przejrzeć wzrokiem, ale przy tysiącu – już nie. Klauzula WHERE rozwiązuje ten problem: zawęża wynik do wierszy, które spełniają podany warunek.

Kluczowa intuicja: WHERE to filtr wierszy, nie kolumn. Lista po SELECT decyduje, które kolumny zobaczysz. Warunek po WHERE decyduje, które wiersze w ogóle trafią do wyniku. To dwie niezależne decyzje i mylenie ich to jeden z częstszych błędów na starcie.

Jak to działa krok po kroku. Baza bierze pierwszy wiersz tabeli, podstawia jego wartości do warunku i sprawdza, czy wychodzi prawda. Jeśli tak – wiersz zostaje. Jeśli nie – wiersz jest odrzucany i nie pojawi się w wyniku. Potem to samo z drugim wierszem, trzecim i tak dalej, aż do końca tabeli. Wynik to zbiór wierszy, które przeszły ten test.

Warto to sobie raz przećwiczyć na kartce: wypisz tabelę, przejdź ją wiersz po wierszu i skreślaj te, które nie spełniają warunku. To, co zostało nieskreślone, jest dokładnie tym, co zwróci baza. Sekcja „Filtrowanie" niżej pozwala prześledzić dokładnie ten proces.

Porównywanie tekstu. Operatory < i > nie są zarezerwowane dla liczb – działają też na tekście, tyle że porównują alfabetycznie. Warunek nazwisko >= 'N' wybierze nazwiska od litery N do końca alfabetu. Tekst w warunku zawsze bierzemy w apostrofy ('3A'), liczb – nigdy (4.00).

Uwaga na = przy liczbach ułamkowych. Szukanie dokładnej równości średniej czy ceny bywa zawodne, bo wartość w bazie może mieć więcej miejsc po przecinku, niż widać na ekranie. W praktyce bezpieczniej pytać o zakres (>=, <=) niż o równość co do grosza.

Jeżeli w kolumnie mogą być wartości puste, pamiętaj, że nie da się ich znaleźć żadnym z powyższych operatorów – mają własny.

Gdy jeden warunek nie wystarcza, łączy się je operatorami logicznymi AND, OR i NOT. Kolejność wyświetlania wyniku ustawia się osobno – klauzulą ORDER BY.

• WHERE ocenia każdy wiersz osobno. Warunek nie „widzi" całej tabeli naraz – sprawdza po kolei wiersz po wierszu, niezależnie od tego, ile ich jest.
• Filtrowanie i wybór kolumn to dwie różne decyzje. SELECT decyduje, co widać w wyniku, WHERE decyduje, co w ogóle do niego trafi.
• Tekst w apostrofach, liczba bez nich. To najczęstsze źródło błędu składni i cichych pomyłek w warunku.
• Granica przedziału zależy od wybranego operatora. > i < jej nie obejmują, >= i <= – obejmują.

Tekst zapisany bez apostrofów. Warunek WHERE klasa = 3A Access potraktuje 3A jako niepoprawną nazwę, a nie ciąg znaków, i zgłosi błąd składni – zapytanie w ogóle się nie wykona. Poprawka: WHERE klasa = '3A'.

Liczba w apostrofach. Kolumna srednia jest liczbowa, więc warunek WHERE srednia >= '4.00' zamienia porównanie na tekstowe. Część silników po cichu porówna cyfry jak litery i zwróci złe wiersze, inne spróbują przeliczyć napis z powrotem na liczbę – wynik nie jest gwarantowany. Poprawka: WHERE srednia >= 4.00, bez apostrofów.

Operator niezgodny ze słowem z polecenia. Przy poleceniu „ocena co najmniej dobra" warunek WHERE ocena > 4 zgubi wiersze z oceną dokładnie równą 4, bo > nie obejmuje granicy. Poprawka: WHERE ocena >= 4 – „co najmniej", „nie mniej niż" i „powyżej lub równe" to zawsze operator z „=" w zapisie.

Szukanie dokładnej równości liczby ułamkowej. Warunek WHERE srednia = 4.1 może nie znaleźć niczego, mimo że na oko liczba się zgadza – w bazie wartość bywa zapisana jako 4.10 albo z przybliżeniem po przecinku. Poprawka: pytać o zakres, np. WHERE srednia >= 4.09 AND srednia <= 4.11, zamiast o punktową równość.

Alias z SELECT użyty w WHERE. Zapytanie SELECT srednia AS s FROM uczniowie WHERE s >= 4.00 kończy się błędem „nieznana kolumna", bo baza wykonuje WHERE zanim policzy listę kolumn z SELECT – alias s jeszcze nie istnieje na tym etapie. Poprawka: w warunku powtórzyć pełną nazwę kolumny, WHERE srednia >= 4.00; alias wolno użyć dopiero w ORDER BY.

Zła kolejność klauzul. Zapis SELECT nazwisko WHERE srednia >= 4.00 FROM uczniowie jest błędem składni – kolejność SELECT → FROM → WHERE jest sztywna i nie wolno zamienić FROM z WHERE miejscami, nawet jeśli sam warunek jest poprawny. Poprawka: wrócić do ustalonej kolejności klauzul.

Pobranie wszystkiego i filtrowanie „na oko". Zapytanie SELECT * FROM uczniowie i ręczne wskazanie właściwych wierszy w wyniku nie odpowiada na polecenie „wypisz uczniów ze średnią co najmniej 4,0" – w zadaniu ocenia się treść zapytania, nie to, co dałoby się wyczytać z pełnej tabeli. Poprawka: warunek zawsze zapisuje się w WHERE, nawet gdy różnicę widać gołym okiem.

• WHERE filtruje wiersze, nie kolumny – to inna decyzja niż lista po SELECT.
• Tekst w warunku zawsze w apostrofach, liczba – nigdy.
• > i < nie obejmują granicy, >= i <= – obejmują.
• <> rozumie każda baza; Access zna wyłącznie ten zapis, != nie należy do jego składni.
• Dokładna równość (=) na liczbie ułamkowej bywa zawodna – bezpieczniej pytać o zakres.
• Alias nadany w SELECT nie działa jeszcze w WHERE – tam trzeba powtórzyć pełne wyrażenie.
• WHERE nie znajdzie wartości pustych – do tego służy osobny operator z hasła o wartościach pustych.

Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: