Bit, bajt, kilobajt i megabajt – ile to naprawdę jest, skąd bierze się różnica 1000 kontra 1024 i jak przeliczać jednostki.
Bit to najmniejsza porcja informacji – jedna odpowiedź tak albo nie, zapisywana jako 0 lub 1. Bajt to osiem bitów, czyli 256 możliwych kombinacji. To właśnie na bajtach opiera się cała reszta jednostek.
Większe jednostki tworzy się przez mnożenie. Kłopot polega na tym, że istnieją dwa systemy mnożnika: dziesiętny, w którym kilobajt to 1000 bajtów, i binarny, w którym kibibajt to 1024 bajty. Producenci dysków liczą dziesiętnie, systemy operacyjne zwykle binarnie – i stąd dysk „1 TB" pokazuje w systemie mniej miejsca.
Na maturze najczęściej używa się mnożnika 1024, bo to on wynika z potęg dwójki. Jeśli zadanie nie precyzuje, warto zapisać, którego założenia się użyło.
| Jednostka | Mnożnik binarny | Mnożnik dziesiętny |
|---|---|---|
| Bajt (B) | 8 bitów | 8 bitów |
| Kilobajt (KB) | 1024 B | 1000 B |
| Megabajt (MB) | 1024 KB | 1000 KB |
| Gigabajt (GB) | 1024 MB | 1000 MB |
| Terabajt (TB) | 1024 GB | 1000 GB |
Jednostki rzadko są osobnym zadaniem – najczęściej stanowią ostatni krok w obliczeniu, na przykład rozmiaru pliku graficznego albo czasu przesyłania danych. Punkt przepada wtedy nie za złą metodę, tylko za nieprzeliczoną jednostkę.
Uważaj na skróty: b to bit, B to bajt. Prędkość łącza podaje się w bitach na sekundę, a rozmiar pliku w bajtach – żeby połączyć jedno z drugim, trzeba pamiętać o dzieleniu przez 8.
Bo 1024 to 2 do potęgi 10, a komputer liczy dwójkowo. Okrągła liczba w systemie binarnym nie jest okrągła w dziesiętnym i odwrotnie.
Plik ma 100 megabajtów, czyli 800 megabitów. Przy 100 megabitach na sekundę to około 8 sekund. Pominięcie mnożenia przez 8 to najczęstszy błąd w takich zadaniach.
To oficjalna nazwa jednostki o mnożniku 1024, żeby odróżnić ją od kilobajta liczonego dziesiętnie. W praktyce szkolnej i na maturze mówi się po prostu kilobajt.
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: