Funkcje daty

Data w bazie nie jest tekstem. Wygląda jak tekst na ekranie, ale przechowywana jest jako liczba – co ma jedną bardzo praktyczną konsekwencję: daty można od siebie odejmować, a wynikiem jest liczba dni między nimi. Na tej jednej właściwości opiera się większość zadań z datami.

Z tego samego powodu daty da się porównywać zwykłymi operatorami: data późniejsza jest „większa” od wcześniejszej. Warunek „wizyty po 16 maja” to po prostu > z odpowiednią datą po prawej stronie.

Zapis daty w warunku to najczęstsze źródło kłopotów. Nie wystarczy napisać jej w apostrofach jak tekst – trzeba powiedzieć bazie, że to data. Access wymaga otoczenia jej znakami # i zapisu w formacie amerykańskim (miesiąc, dzień, rok), niezależnie od ustawień systemu. Alternatywnie można użyć funkcji, która zamienia datę zapisaną po polsku na wewnętrzny format bazy – to zapis bezpieczniejszy, bo nie wymaga pamiętania o kolejności.

Data bieżąca jest dostępna jako funkcja, którą wywołuje się bez argumentów. Warto rozróżnić funkcję zwracającą samą datę od tej, która zwraca datę razem z godziną – przy odejmowaniu różnica potrafi zmienić wynik o jeden dzień.

Różnica dat w wybranej jednostce. Odejmowanie daje wynik w dniach. Gdy potrzebujesz lat, miesięcy czy kwartałów, służy do tego osobna funkcja, której pierwszym parametrem jest jednostka. Uwaga: liczy ona przekroczone granice jednostki, a nie pełne okresy – różnica lat między 31 grudnia a 1 stycznia wyniesie 1, mimo że minął jeden dzień.

Stąd bierze się klasyczna pułapka z liczeniem wieku. Odjęcie samych roczników daje wynik zawyżony dla wszystkich, którzy w tym roku jeszcze nie mieli urodzin. Dokładniejszy sposób to policzyć różnicę w dniach i podzielić przez średnią długość roku, a wynik obciąć do liczby całkowitej.

Wyciąganie części daty. Osobne funkcje zwracają z daty sam rok, sam miesiąc albo sam dzień. To wygodniejsze niż wycinanie fragmentów tekstu i działa niezależnie od formatu wyświetlania. Po tak wyciągniętej wartości można też grupować – na przykład zliczyć zdarzenia w poszczególnych latach.

• Data to liczba, nie tekst – dlatego można ją odejmować i porównywać zwykłymi operatorami >, <.
• Format zapisu zależy od silnika – Access chce znaków # i kolejności miesiąc/dzień/rok, standard SQL – apostrofów i kolejności rok-miesiąc-dzień.
• Funkcje różnicy dat liczą przekroczone granice jednostki, a nie pełne okresy – stąd biorą się pułapki przy liczeniu wieku.
• Dokładny wiek liczy się przez dni, nie przez odjęcie roczników – różnica w dniach podzielona przez 365,25 i obcięta do liczby całkowitej.

Data w apostrofach zamiast w znakach #. Zła wersja: WHERE data_ur = '2007-03-12'. Baza widzi to jako porównanie z tekstem, nie z datą, i zwykle zgłasza niezgodność typów danych albo w ogóle nie znajduje wiersza. Poprawka to znaki # i format amerykański: WHERE data_ur = #3/12/2007#.

Dzień i miesiąc zamienione miejscami. #16/5/2024# wygląda naturalnie po polsku (16 maja), ale Access czyta pierwszą liczbę jako miesiąc – miesiąca 16 nie ma, więc zgłasza błąd. Poprawny zapis to #5/16/2024#: najpierw miesiąc, potem dzień.

Wiek liczony odjęciem samych roczników. Year(Date()) − Year(data_ur) zawyża wiek każdemu, kto w tym roku jeszcze nie miał urodzin – w naszej tabeli dotyczy to trzech z pięciu uczniów. Dokładniejszy sposób liczy różnicę w dniach i dzieli przez 365,25.

DateDiff z jednostką roku brany za pełne lata. DateDiff("yyyy"; data_ur; Date()) liczy, ile razy przekroczono granicę 31 grudnia/1 stycznia, a nie ile pełnych lat minęło – to ta sama pułapka co wyżej, tylko ukryta za nazwą funkcji, która brzmi precyzyjnie.

Porównanie z Now() zamiast Date() przy kolumnie bez godziny. WHERE data_zdarzenia = Now() prawie nigdy nie znajdzie dopasowania, bo Now() zwraca też godzinę i sekundy, a data_zdarzenia ma same zera po północy. Do porównań „ten sam dzień” służy Date(), do zapisania, kiedy dokładnie coś się stało – Now().

Zapomniany drugi znak # w BETWEEN. WHERE data_ur BETWEEN #1/1/2007# AND 12/31/2007 bez znaków wokół drugiej daty to błąd składni albo, gorzej, wyrażenie policzone jak dzielenie liczb. Każda z dwóch granic w Accessie potrzebuje własnej pary #...#.

• Data w bazie to liczba – dlatego da się ją odejmować i porównywać operatorami >, <.
• Access wymaga znaków # i kolejności miesiąc/dzień/rok; standard SQL – apostrofów i kolejności rok-miesiąc-dzień.
• Year(), Month(), Day() wyciągają pojedynczą część daty i działają niezależnie od formatu wyświetlania.
• DateDiff liczy przekroczone granice jednostki, nie pełne okresy – stąd pułapka przy liczeniu wieku.
• Dokładny wiek to różnica w dniach podzielona przez 365,25 i obcięta do liczby całkowitej.
• BETWEEN na datach obejmuje obie granice włącznie – każdą z nich trzeba osobno otoczyć znakami #.
• Date() zwraca samą datę, Now() datę z godziną – przy porównaniach ta różnica bywa źródłem błędu.

Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: