Podział pracy między przeglądarką a serwerem – co wykonuje JavaScript, co PHP i dlaczego walidacji nie wolno zostawiać klientowi.
Strona internetowa powstaje w dwóch miejscach naraz i podział ten decyduje o tym, co jest możliwe i co jest bezpieczne.
Kod po stronie serwera wykonuje się na maszynie, na której stoi strona – zanim cokolwiek trafi do przeglądarki. Ma dostęp do bazy danych i plików, a użytkownik nigdy nie widzi jego treści; dostaje wyłącznie wynik. Typowym przykładem jest PHP.
Kod po stronie klienta wykonuje przeglądarka na komputerze użytkownika. Odpowiada za interakcję: reakcję na kliknięcie, animacje, ukrywanie i pokazywanie elementów bez przeładowania strony. To domena JavaScriptu. Ten kod jest w całości widoczny dla każdego, kto otworzy podgląd źródła.
Z tej różnicy wynika najważniejsza konsekwencja praktyczna: kodowi po stronie klienta nie można ufać. Użytkownik może go podejrzeć, zmienić albo wyłączyć.
| Cecha | Serwer (PHP) | Klient (JavaScript) |
|---|---|---|
| Gdzie się wykonuje | na serwerze | w przeglądarce |
| Widoczność kodu | ukryty | w pełni widoczny |
| Dostęp do bazy danych | tak | nie bezpośrednio |
| Działa bez przeładowania strony | nie | tak |
| Można wyłączyć | nie | tak |
Najczęściej pytane jest przypisanie języka do strony oraz to, który kod jest widoczny dla użytkownika. PHP to serwer, JavaScript to klient.
Kluczowy punkt merytoryczny dotyczy walidacji formularzy. Sprawdzanie danych w JavaScripcie poprawia wygodę, ale nie jest zabezpieczeniem – można je ominąć. Dane trzeba sprawdzić jeszcze raz na serwerze, bo tylko tam użytkownik nie ma wpływu na kod.
Bo wykonał się na serwerze, a do przeglądarki poszedł wyłącznie jego wynik w postaci HTML. Kod źródłowy nigdy nie opuszcza serwera.
Dla wygody użytkownika – natychmiastowy komunikat o błędzie jest przyjemniejszy niż przeładowanie strony. To dodatek do walidacji serwerowej, nie jej zamiennik.
Historycznie tak, ale istnieją środowiska pozwalające uruchamiać go również po stronie serwera. Na maturze obowiązuje jednak klasyczny podział.
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: