Formularz HTML z metodą POST
Opis
W zadaniu praktycznym INF.03 formularz jest mostem między stroną HTML a skryptem PHP: użytkownik wpisuje dane w pola, klika przycisk, a przeglądarka wysyła te dane do pliku na serwerze. Arkusz opisuje go zawsze tak samo – lista pól z podpisami, przycisk i zdanie o metodzie wysyłki. W arkuszach INF.03 z lat 2021–2026 to zdanie brzmi niemal zawsze „formularz wysyłający dane do tego samego pliku metodą bezpieczną" (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2025, zadanie 1) albo „wysyłający dane do pliku rezerwacja.php metodą bezpieczną" (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2021, zadanie 1). Słowo „POST" w treści zadania nie pada – pojawia się dopiero w zasadach oceniania, gdzie kryterium mówi wprost, że formularz ma wysyłać dane metodą POST (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 1 – streszczenie). „Metoda bezpieczna" to na egzaminie synonim method="post".
Formularz sprawdzają dwa rezultaty. Rezultat 2 (Witryna internetowa) ocenia, czy w kodzie jest znacznik <form>, wymagane pola, przyciski i etykiety. Rezultat 3 (Działanie witryny internetowej) ocenia metodę wysyłki, cel wysyłki i to, czy przycisk naprawdę wysyła dane (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie). W podstawie programowej za formularz odpowiadają: Podstawa programowa INF.03.3, efekt 1, kryterium 6: „wykonuje formularze na stronie internetowej" oraz Podstawa programowa INF.03.3, efekt 4, kryteria 3 i 4: „stosuje metody przesyłania danych z formularza", „programuje wysyłanie danych z formularza HTML".
Zasady, które wynikają wprost z arkuszy i zasad oceniania:
- Metoda wysyłki jest zawsze POST, a cel to albo „ten sam plik" (wtedy atrybut
actionmożna pominąć), albo plik wskazany z nazwy, np.rezerwacja.phplubzamow.php(arkusz CKE INF.03, styczeń 2025, zadanie 4). - Pola mają podpisy, a nowsze arkusze wymagają, żeby etykieta była powiązana z kontrolką – w zasadach oceniania liczy się „przynajmniej jedna etykieta powiązana z kontrolką" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie).
- Typ pola bywa punktowany osobno: „pole edycyjne do wpisania wieku jest typu number" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie), pole daty z minimum, maksimum i
required(zasady oceniania INF.03, styczeń 2025, zadanie 3 – streszczenie), pole adresu typuemail(zasady oceniania INF.03, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie). - Przycisk ma wysyłać formularz: zasady dopuszczają
inputz typemsubmit,buttonz typemsubmitalbobuttonbez typu (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie).
Co dzieje się z danymi po drugiej stronie – odczyt $_POST, sprawdzenie, czy formularz w ogóle został wysłany, wstawienie do bazy – to osobne hasło: odbiór danych z formularza w PHP. Sprawdzanie poprawności pól skryptem po stronie przeglądarki opisuje walidacja formularza w JavaScript.
Kod HTML
<!-- Formularz zapisu na kurs, numer zdającego: 0000000000 -->
<form method="post" action="dodaj.php">
<p>
<label for="imie">Imię</label><br>
<input type="text" id="imie" name="imie" required>
</p>
<p>
<label for="wiek">Wiek</label><br>
<input type="number" id="wiek" name="wiek" min="1" max="120">
</p>
<p>
<label for="haslo">Hasło</label><br>
<input type="password" id="haslo" name="haslo">
</p>
<p>
<label for="kurs">Rodzaj kursu</label><br>
<select id="kurs" name="kurs">
<option value="html">HTML i CSS</option>
<option value="js">JavaScript</option>
<option value="php">PHP i MySQL</option>
</select>
</p>
<p>
<button type="reset">WYCZYŚĆ</button>
<button type="submit">DODAJ</button>
</p>
</form>
Tabela
| Znacznik i typ | Do czego służy | Jak brzmi w arkuszu |
|---|---|---|
| input type="text" | jednowierszowe pole tekstowe (typ domyślny) | „pole edycyjne", „pole edycyjne typu tekstowego" |
| input type="number" | liczba, przeglądarka pokazuje strzałki i sprawdza zakres min/max | „pole edycyjne typu numerycznego", „typu liczbowego", „przeznaczone do wpisywania jedynie liczb" |
| input type="password" | pole tekstowe z ukrytymi znakami | w tabeli pomocniczej arkusza („Ważniejsze typy pola input"), w opisie formularza nie pada |
| input type="date" | wybór daty z kalendarza, zakres przez min/max | „pole edycyjne typu data", „przeznaczone do wpisania daty" |
| input type="email" | adres e-mail z wbudowanym sprawdzeniem formatu | „pole edycyjne typu odpowiedniego do wpisywania adresu e-mail" |
| input type="checkbox" | pole wyboru – wiele opcji naraz | „pole wyboru z napisem", „cztery pola checkbox jeden pod drugim" |
| input type="radio" | jedna opcja z grupy o wspólnym name | „cztery pola radio, w danym momencie tylko jedno zaznaczone" |
| input type="file" | wybór pliku z dysku, typy przez accept | „pole edycyjne przeznaczone do wyboru pliku" |
| select z option | lista rozwijana | „lista rozwijana", „lista rozwijalna" |
| textarea | wielowierszowe pole tekstowe | w tabeli pomocniczej arkusza („Inne elementy: select, textarea") |
| button type="submit" lub input type="submit" | wysyła formularz | „przycisk wysyłający dane z formularza do skryptu" |
| button type="reset" lub input type="reset" | czyści pola do wartości początkowych | „przycisk czyszczący kontrolki", „przycisk WYCZYŚĆ" |
Jak to zbudować
1. Znacznik <form> z metodą i celem. Atrybut method przyjmuje get (domyślny) albo post; przy post dane idą w treści żądania HTTP, przy get są doklejane do adresu po znaku ? (MDN, element form). Atrybut action to adres skryptu, który odbierze dane. Gdy arkusz mówi „do tego samego pliku", action można pominąć – przeglądarka wyśle dane pod bieżący adres, a zasady oceniania to dopuszczają (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 1 – streszczenie).
<form method="post" action="rezerwacja.php">
…
</form>
2. Etykieta i pole – para for / id. Atrybut for etykiety musi być równy atrybutowi id kontrolki w tym samym dokumencie – wtedy kliknięcie w tekst etykiety przenosi kursor do pola (MDN, element label). Etykietę „z polem pod nią" najprościej złożyć przez <br> po etykiecie; alternatywą jest display: block na etykiecie w arkuszu stylów – patrz stylowanie tekstu i boksów. Etykieta może też obejmować pole (<label>Imię <input …></label>) – wtedy for i id nie są potrzebne, bo powiązanie jest domyślne (MDN, element label).
<label for="telefon">Twój numer telefonu:</label><br>
<input type="text" id="telefon" name="telefon">
3. Atrybut name – klucz w $_POST. Wartość pola jest wysyłana jako para nazwa–wartość, a pole bez name nie jest wysyłane wcale (MDN, element input). To ta nazwa staje się kluczem w tablicy $_POST w skrypcie PHP: pole name="wiek" odczytasz jako $_POST['wiek']. Zasady oceniania sprawdzają w skrypcie właśnie „instrukcję pobierającą dane z tablicy globalnej odpowiadającej zastosowanej metodzie formularza" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie). id służy etykiecie i skryptom w przeglądarce, name – wysyłce; na egzaminie najbezpieczniej dać obu tę samą wartość. Dalszy ciąg jest w haśle odbiór danych z formularza w PHP.
<input type="number" id="wiek" name="wiek">
4. Pole liczbowe, data, e-mail – typ i ograniczenia. type="number" daje pole z walidacją liczby, min i max wyznaczają dopuszczalny zakres, a required blokuje wysłanie pustego pola (MDN, element input). Arkusz ze stycznia 2025 wymaga dokładnie tego zestawu: pole daty, w którym „kalendarz wyświetla tylko daty z 2024 roku" i które „jest wymagane" (arkusz CKE INF.03, styczeń 2025, zadanie 3).
<label for="data">Data urodzin</label><br>
<input type="date" id="data" name="data" min="2024-01-01" max="2024-12-31" required>
5. Lista rozwijana. <select> dostaje name, a każda pozycja to <option>; do skryptu trafia atrybut value wybranej pozycji (gdy go nie ma – tekst pozycji). W arkuszach lista bywa wpisana na sztywno („o elementach: uczestnik, przewodnik, zaopatrzeniowiec…", arkusz CKE INF.03, styczeń 2026, zadanie 1) albo wypełniana skryptem PHP z bazy – zasady oceniania uznają znaczniki <select> i <option> „w HTML lub skrypcie" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 6 – streszczenie).
<label for="funkcja">Funkcja:</label>
<select id="funkcja" name="funkcja">
<option value="uczestnik">uczestnik</option>
<option value="przewodnik">przewodnik</option>
</select>
6. Przyciski. <button> bez atrybutu type wysyła formularz tak samo jak type="submit" – dlatego zasady oceniania wymieniają „input lub button z typem submit lub button bez typu". type="reset" czyści pola, type="button" nie robi nic sam z siebie i służy skryptom JavaScript (MDN, element input). Napis na <input> ustawia atrybut value, na <button> – treść między znacznikami.
<input type="reset" value="WYCZYŚĆ">
<input type="submit" value="REZERWUJ">
Na egzaminie
Formularz wysyłany metodą POST jest w prawie każdym arkuszu INF.03 od 2021 roku – w zebranych na portalu arkuszach z lat 2021–2026 opis formularza z wysyłką „metodą bezpieczną" pada w większości wariantów; brakuje go tylko w zadaniach, w których formularz obsługuje wyłącznie skrypt JavaScript po stronie przeglądarki (np. arkusz CKE INF.03, styczeń 2024, zadanie 1). Cztery typowe brzmienia:
Arkusz z czerwca 2021 (powtórzony w czerwcu 2022): „Formularz zgodny z obrazem 2, wysyłający dane do pliku rezerwacja.php metodą bezpieczną, zawiera podpisy i pola: «Data (format rrrr-mm-dd):», poniżej pole edycyjne; «Ile osób?», poniżej pole edycyjne typu numerycznego; «Twój numer telefonu:», poniżej pole edycyjne; pole wyboru z napisem «Zgadzam się…»; przycisk WYCZYŚĆ; przycisk REZERWUJ" (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2021, zadanie 1). W kodzie: <form method="post" action="rezerwacja.php">, trzy <input> (dwa text, jeden number), checkbox, reset i submit.
Arkusz z czerwca 2023: „Formularz wysyłający dane do tego samego pliku metodą bezpieczną oraz składający się z: listy rozwijalnej zawierającej nazwy towarów […], przycisku SPRAWDŹ, którego wybranie powoduje wysłanie danych do skryptu 2" (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2023, zadanie 1). W kodzie: <form method="post"> bez action, <select name="towar"> z czterema <option>, <button>SPRAWDŹ</button>.
Arkusz z czerwca 2025, wariant 10: „Etykieta dla pierwszego pola edycyjnego: «Imię», pole edycyjne, […] etykieta dla trzeciego pola edycyjnego: «Wiek», pole edycyjne typu numerycznego, etykieta dla listy rozwijanej: «Rodzaj kursu», lista rozwijana wypełniona przez skrypt 2, przycisk «Dodaj dane»" (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10). To wzorzec z sekcji HTML tego hasła: cztery <label>, trzy <input>, <select>, <button>.
Arkusz ze stycznia 2025, wariant 4: „Formularz wysyłający dane metodą bezpieczną do pliku zamow.php, składający się z: listy rozwijanej poprzedzonej etykietą «Model:», listy rozwijanej poprzedzonej etykietą «Rozmiar:», wypełnionej liczbami od 40 do 43, pola edycyjnego przeznaczonego do wpisywania wartości liczbowych, poprzedzonego etykietą «Liczba par:», przycisku «Zamów»" (arkusz CKE INF.03, styczeń 2025, zadanie 4).
Za co są punkty. W rezultacie 2 jedno kryterium sprawdza obecność formularza: znacznik <form> (w starszych arkuszach – „oraz jego zamknięcie"), wymienione pola, przycisk o podanej treści i przynajmniej jedną etykietę <label> powiązaną z kontrolką; osobne kryterium sprawdza <select> i <option>, jeżeli jest lista (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadania 1 i 10 – streszczenie). W rezultacie 3 są zwykle dwa kryteria: formularz wysyła dane metodą POST do właściwego celu („poprawne również bez atrybutu action", gdy cel to ten sam plik; przy zamow.php cel jest sprawdzany z nazwy) oraz przycisk realizuje wysłanie danych (input/button typu submit albo button bez typu). Do tego drugiego bywa doklejony typ pola: number dla wieku lub liczby par, date z min, max i required, email dla adresu (zasady oceniania INF.03, styczeń 2025, zadania 3 i 4; styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie).
Pułapki wynikające z treści: podpis ma być nad polem („poniżej pole edycyjne") albo przed nim („poprzedzone etykietą") – układ jest częścią zgodności z ilustracją; nazwa pliku docelowego i treść przycisku są cytowane dosłownie; „przycisk czyszczący" to reset, a nie drugi submit.
Pułapki w zadaniach
Brak method="post". Domyślną metodą formularza jest GET (MDN, element form), więc <form action="rezerwacja.php"> wysyła dane w adresie, a skrypt czytający $_POST niczego nie dostanie. Kryterium rezultatu 3 mówi wprost o metodzie POST (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2021, zadanie 1 – streszczenie). Poprawka: <form method="post" …>.
Pole bez atrybutu name. Przeglądarka pokazuje pole normalnie, ale przy wysyłce je pomija (MDN, element input). Skrypt zobaczy pustą tablicę $_POST i wyświetli komunikat o brakujących danych – tak jak w wariancie z czerwca 2025, gdzie bez imienia, nazwiska i wieku skrypt ma wypisać „Wprowadź wszystkie dane" (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10). Poprawka: każde pole, które ma dotrzeć do PHP, dostaje name.
Etykieta bez powiązania. Sam tekst „Imię" obok pola, bez <label> albo z <label> bez for, nie spełnia kryterium „przynajmniej jedna etykieta powiązana z kontrolką" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie). Poprawka: <label for="imie"> i <input id="imie"> z tą samą wartością, albo pole wewnątrz <label>.
Przycisk, który nic nie wysyła. <input type="button" value="DODAJ"> wygląda identycznie jak submit, ale nie ma domyślnego działania (MDN, element input) – formularz nie wyjdzie ze strony. Zasady oceniania uznają tylko submit lub <button> bez typu (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie). Poprawka: type="submit".
Zły typ pola. „Pole edycyjne typu numerycznego" zrobione jako type="text" wygląda podobnie, ale nie daje strzałek ani zakresu i nie spełnia kryterium „pole do wpisania wieku jest typu number" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10 – streszczenie). To samo dotyczy date i email (zasady oceniania INF.03, styczeń 2025, zadanie 3; styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie).
Pola poza <form>. Kontrolki wpisane przed <form> lub po </form> nie należą do formularza i nie są wysyłane. Walidator W3C nie zgłosi tego jako błędu, bo kod jest poprawny składniowo – widać to dopiero w skrypcie, do którego nie dochodzą dane. Poprawka: wszystkie pola i przycisk wysyłający między <form> a </form>; sprawdzanie kodu walidatorem opisuje walidacja i dostępność strony.
Niedomknięty <form> lub <select>. Brak </form> sprawia, że reszta strony (stopka z numerem zdającego) staje się częścią formularza; brak </select> wciąga w listę wszystko, co jest dalej. Zasady oceniania z 2021 roku wprost wymieniają „znacznik <form> oraz jego zamknięcie" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2021, zadanie 1 – streszczenie).
Porównanie
| Element | Wysyła formularz | Napis | Jak brzmi w zasadach oceniania |
|---|---|---|---|
<button> bez typu | tak (domyślnie submit) | treść między znacznikami | „button bez typu" |
<button type="submit"> | tak | treść między znacznikami | „button z typem submit" |
<input type="submit"> | tak | atrybut value | „input z typem submit" |
<input type="reset"> lub <button type="reset"> | nie – czyści pola | value lub treść | „przycisk czyszczący kontrolki" |
<input type="button"> lub <button type="button"> | nie – tylko dla skryptu JS | value lub treść | „przycisk, którego wciśnięcie uruchamia skrypt" |
Sprawdź się
Fragment formularza z arkusza (uzupełniony o etykiety) – znaczniki rozpisane wiersz po wierszu, bez nawiasów ostrych:
| Linia | Znacznik | Atrybuty i treść |
|---|---|---|
| 1 | form (otwarcie) | method="post" action="rezerwacja.php" |
| 2 | label, potem br | for="osoby", treść: Ile osób? |
| 3 | input | type="number" id="osoby" name="osoby" min="1" |
| 4 | input | type="checkbox" id="zgoda" name="zgoda" |
| 5 | input | type="reset" value="WYCZYŚĆ" |
| 6 | input | type="submit" value="REZERWUJ" |
| 7 | form (zamknięcie) | – |
Uzupełnij odpowiedzi na podstawie kodu wyżej i treści hasła:
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Jak arkusz INF.03 nazywa wysyłkę metodą POST? | |
| Jaka jest domyślna wartość atrybutu method, gdy go nie podasz? | |
| Do jakiego pliku trafią dane z formularza z linii 1? | |
| Pod jakim kluczem skrypt PHP odczyta liczbę osób z linii 3? | |
| Który atrybut etykiety w linii 2 wskazuje pole z linii 3? | |
| Jaki typ pola arkusz nazywa „polem edycyjnym typu numerycznego"? | |
| Który z przycisków w liniach 5–6 nie wysyła danych? | |
| Jak nazywa się element listy rozwijanej wewnątrz select? | |
| Który atrybut blokuje wysłanie pustego pola? | |
| Co wysyła przeglądarka, gdy pole nie ma atrybutu name? |
Zdania do uzupełnienia:
Znacznik button bez atrybutu type działa jak przycisk typu . Aby kalendarz w polu daty pokazywał tylko rok 2024, ustawiasz atrybuty min oraz .
Najczęściej zadawane pytania
Czy w formularzu na egzaminie trzeba podawać atrybut action?
Gdy arkusz mówi „do tego samego pliku", nie – zasady oceniania dopuszczają brak action, a przeglądarka wysyła wtedy dane pod bieżący adres. Gdy arkusz podaje nazwę pliku (rezerwacja.php, zamow.php), action jest obowiązkowy, bo kryterium sprawdza cel wysyłki z nazwy (zasady oceniania INF.03, styczeń 2025, zadanie 4 – streszczenie).
Co znaczy „metoda bezpieczna" w treści zadania?
To metoda POST. Treść arkusza nie używa nazwy metody, ale zasady oceniania sprawdzają method="post" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2025, zadanie 1 – streszczenie). Nazwa bierze się stąd, że dane POST idą w treści żądania, a nie w widocznym adresie strony – tak jak w pytaniu pisemnym o wysyłkę danych poufnych, gdzie poprawną odpowiedzią jest POST przez HTTPS (arkusz CKE EE.09, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 24).
Czy id i name pola muszą być takie same?
Nie muszą, ale na egzaminie to najprostsza droga. id wiąże pole z etykietą (for) i skryptem JavaScript, name decyduje o kluczu w $_POST. Ta sama wartość w obu atrybutach eliminuje literówki między etykietą, polem i skryptem PHP.
Czy przycisk WYCZYŚĆ trzeba programować w JavaScript?
Nie. <input type="reset"> lub <button type="reset"> przywraca wartości początkowe wszystkich pól formularza bez żadnego skryptu (MDN, element input). Zasady oceniania sprawdzają tylko efekt: „przycisk WYCZYŚĆ powoduje w formularzu usunięcie wpisanych danych" (zasady oceniania INF.03, czerwiec 2021, zadanie 1 – streszczenie).
Jak zrobić etykietę nad polem, skoro label i input stoją obok siebie?
Oba znaczniki są liniowe, więc bez ingerencji wyświetlą się w jednym wierszu. Najprostszy sposób to <br> po etykiecie, tak jak w sekcji HTML tego hasła. Drugi sposób to reguła CSS label { display: block; } – wtedy każda etykieta zajmuje osobny wiersz, a kod HTML zostaje bez <br>.
Czy pole typu password pojawia się w arkuszach INF.03?
W opisach formularzy z arkuszy zebranych na portalu (INF.03 2021–2026) pole hasła nie pada. Typ password jest jednak wymieniony w tabeli pomocniczej arkusza wśród „ważniejszych typów pola input" obok text, number, checkbox, radio, button (arkusz CKE INF.03, styczeń 2024, zadanie 1), więc warto znać jego składnię: <input type="password" name="haslo">.
Skąd wiadomo, czy lista rozwijana ma być wpisana w HTML, czy generowana skryptem?
Z treści zadania. „Lista rozwijana o elementach: uczestnik, przewodnik…" to <option> wpisane ręcznie (arkusz CKE INF.03, styczeń 2026, zadanie 1); „lista rozwijana wypełniona przez skrypt 2" to pętla PHP wypisująca <option> na podstawie wyniku zapytania (arkusz CKE INF.03, czerwiec 2025, zadanie 10). W obu przypadkach zasady oceniania uznają znaczniki <select> i <option> „w HTML lub skrypcie".
W arkuszach egzaminacyjnych
To zagadnienie pojawiło się w zadaniach części praktycznej CKE:
Powiązane zagadnienia
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: