Kosztorys systemu komputerowego

Kosztorys to ostatni rezultat zadania praktycznego INF.02 – ten, który robisz, kiedy sieć już działa, a system jest skonfigurowany. Dostajesz cennik (usług serwisowych, podzespołów albo normy robocizny) i wzór tabeli, a masz oddać plik arkusza kalkulacyjnego zapisany na dysku USB pod nazwą z treści zadania. Kosztorys pojawia się w 8 z 17 arkuszy INF.02 zebranych na portalu (sesje 2021–2026); w pozostałych szóste polecenie to inny dokument – harmonogram prac, kalkulacja mocy, skrypt powłoki. Gdy pada, polecenie brzmi niemal identycznie: „Korzystając z Cennika usług komputerowych, sporządź w arkuszu kalkulacyjnym kosztorys wykonanych prac serwisowych. W kosztorysie uwzględnij podatek VAT w wysokości 23%" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2024, zadanie 1). Ten sam wzorzec ma przykładowe zadanie w Informatorze: kosztorys prac serwisowych z Cennika, VAT 23%, plik o nazwie Kosztorys (Informator INF.02, przykład zadania do części praktycznej, polecenie 9).

W podstawie programowej za kosztorys odpowiada jednostka INF.02.3. Podstawa programowa INF.02.3, efekt 12: „Uczeń sporządza specyfikację techniczną oraz kosztorysy systemów komputerowych" – z kryteriami weryfikacji „opracowuje kosztorys systemu komputerowego", „wykorzystuje arkusz kalkulacyjny do tworzenia kosztorysów" oraz „korzysta z podstawowych funkcji matematycznych arkusza kalkulacyjnego". To ostatnie kryterium jest kluczem do punktów: oceniający nie sprawdza, czy liczby się zgadzają, tylko czy liczą się same.

Cztery zasady, które powtarzają się we wszystkich wariantach zadania:

• Tabela ma mieć dokładnie te kolumny, które pokazuje wzór w arkuszu – zasady oceniania wymieniają je z nazwy i liczą: „siedem kolumn: Lp., Nazwa usługi, Cena netto (w zł), VAT (%), Cena brutto (w zł), Ilość, Wartość brutto (w zł)" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2024, zadanie 1 – streszczenie).
• Kolumny z ceną brutto, wartością brutto, sumą, rabatem i kwotą do zapłaty mają zawierać formuły, nie wpisane liczby: „obliczenia w kolumnie Cena brutto (w zł) powinny wykonywać się automatycznie, po wypełnieniu kolumny Cena netto (w zł)" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2024, zadanie 1).
• Suma ma powstać z wbudowanej funkcji sumującej: „do zsumowania kolumn Wartość netto i Wartość brutto należy zastosować wbudowaną funkcję sumującą" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1).
• Komórki z kwotami dostają format walutowy „z symbolem zł lub PLN" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2025, zadanie 1), a plik ląduje na dysku USB Egzamin-x pod nazwą Kosztorys – bez pliku żadne kryterium rezultatu nie jest spełnione (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2025, zadanie 4 – streszczenie).

Podzespoły, które wpisujesz do kosztorysu nowej jednostki, wybierasz z zestawienia w arkuszu według przeznaczenia komputera – o tym, co z czym jest kompatybilne, mówi hasło Budowa jednostki centralnej. Kosztorys nie obejmuje utylizacji starego sprzętu – to osobny temat, patrz Recykling sprzętu i certyfikacja CE.

Kolejność poniżej odpowiada temu, jak zasady oceniania czytają plik: najpierw nagłówki, potem pozycje, na końcu formuły i format. Przykład jest w polskim Excelu – argumenty funkcji rozdziela średnik, a nazwy funkcji to SUMA, ZAOKR, JEŻELI (dokumentacja Microsoft, lista funkcji programu Excel).

1. Przepisz nagłówki ze wzoru – słowo w słowo. Wzór z czerwca 2026 ma osiem kolumn: Lp., Nazwa elementu, Cena netto, VAT (kwota), Cena brutto, Ilość, Wartość netto, Wartość brutto, a pod tabelą trzy wiersze: Suma, „Rabat 10% dla zakupów za 2000,00 zł i więcej" i Do zapłaty (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1, tabela 4). Wzory z czerwca 2023 i czerwca 2025 mają siedem kolumn – bez Wartości netto – i taki układ ma przykład w sekcji Tabela. Oceniający porównuje nagłówki z listą we wzorze, więc nie skracaj ich i nie zmieniaj kolejności.

2. Wpisz pozycje z cennika. Nazwę podzespołu lub usługi i cenę netto przepisujesz z tabeli w arkuszu egzaminacyjnym; ilość wynika z treści zadania. W sesjach z usługami zasady oceniania sprawdzają każdą pozycję osobno – np. „Konfiguracja systemu Windows/Linux, 2 szt. lub dwukrotnie zapisano pozycję" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2024, zadanie 1 – streszczenie), więc usługa wykonana dwa razy może mieć ilość 2 albo dwa wiersze. Cenę netto wpisujesz jako liczbę (589 albo 589,00), nigdy jako tekst 589,00 zł – tekst nie policzy się w formule.

3. Formuła VAT i cena brutto. Gdy wzór ma kolumnę „VAT (kwota)" albo „VAT w zł", w D2 wpisujesz =ZAOKR(C2*23%;2), a w E2 =C2+D2. Gdy wzór ma kolumnę „VAT (%)" (styczeń 2024, czerwiec 2024, Informator), w kolumnie VAT stoi liczba 23%, a cena brutto to =C2*(1+D2) – daje ten sam wynik: 589 razy 1,23 to 724,47. Gdy wzór ma tylko „Cena jednostkowa z VAT" (styczeń 2022), wystarczy =C2*1,23. Formułę piszesz raz w pierwszym wierszu i kopiujesz w dół uchwytem wypełniania – adresy C2, D2 same zmienią się na C3, D3.

4. Wartość = cena razy ilość, dla każdego wiersza. =E2*F2 w kolumnie Wartość brutto (a w kolumnie Wartość netto, jeżeli wzór ją ma jak w czerwcu 2026, =C2*F2). Zasady oceniania mówią „dla wszystkich wpisów" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2024, zadanie 1 – streszczenie), więc formuła musi być w każdym wierszu, także w tych, gdzie ilość wynosi 1.

5. Suma funkcją, nie plusami. =SUMA(G2:G7) pod ostatnią pozycją. Zapis =G2+G3+G4+G5+G6+G7 liczy to samo, ale polecenie żąda „wbudowanej funkcji sumującej" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2025, zadanie 1) i zasady oceniania sprawdzają, że „do obliczeń zastosowana funkcja sumująca" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1 – streszczenie). Funkcja SUMA „dodaje wartości" – pojedyncze komórki, odwołania lub zakresy (dokumentacja Microsoft, funkcja SUMA).

6. Wiersze pod tabelą: rabat i do zapłaty. Rabat jest warunkowy, więc potrzebujesz JEŻELI: =JEŻELI(G8>=2000;ZAOKR(G8*10%;2);0) – gdy suma brutto to co najmniej 2000 zł, rabat równa się 10% sumy, w przeciwnym wypadku 0 (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1). Do zapłaty to =G8-G9. W czerwcu 2025 próg brzmiał „przekracza 450,00 zł", czyli >450, nie >=450 (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2025, zadanie 4) – różnica między „przekracza" a „większa lub równa" to różnica między > i >=.

7. Format walutowy i zapis pliku. Zaznaczasz wszystkie komórki z kwotami (ceny, VAT w zł, wartości, suma, rabat, do zapłaty), Formatowanie komórek → Walutowe, symbol zł lub PLN, dwa miejsca dziesiętne. Zasady dopuszczają też kategorię księgową (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1 – streszczenie). Na koniec Zapisz jako → dysk USB Egzamin-x, nazwa Kosztorys. Arkusze nie podają rozszerzenia pliku, więc zostaje domyślny format programu, w którym pracujesz (.xlsx w Excelu, .ods w LibreOffice Calc).

Trzy dodatki, które pojawiają się w pojedynczych sesjach, wszystkie z podstawowych funkcji arkusza:

• Pole Minimalna wartość – „automatycznie najmniejsza wartość brutto z usług zawartych w kosztorysie" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2024, zadanie 1): =MIN(G2:G7), w tabeli powyżej 109,47.
• Pole Średnia cena usługi – „średnia wartość usług zawartych w kosztorysie" (Informator INF.02, przykład zadania do części praktycznej, polecenie 9): =ŚREDNIA(G2:G7), w tabeli powyżej 801,76.
• Komórka Weryfikacja – gdy ilość w pierwszym wierszu jest pusta, ma wpisać komunikat „Podaj dane" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2024, zadanie 1): =JEŻELI(CZY.PUSTA(F2);"Podaj dane";""). Funkcja CZY.PUSTA „zwraca wartość PRAWDA, jeśli wartość jest pusta" (dokumentacja Microsoft, lista funkcji programu Excel).

Wartość wpisana ręcznie zamiast formuły. Uczeń liczy 404,67 razy 2 na kalkulatorze i wpisuje 809,34. Wynik jest poprawny, ale kryterium brzmi „obliczenia w kolumnie Wartość brutto (w zł) wykonują się automatycznie" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2024, zadanie 1 – streszczenie) – oceniający klika komórkę i widzi liczbę zamiast =E4*F4. Poprawka: każda kwota poza ceną netto i ilością musi zaczynać się od =.

Suma plusami zamiast funkcją. =G2+G3+G4+G5+G6+G7 liczy dobrze, ale polecenie wymaga „wbudowanej funkcji sumującej" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2025, zadanie 1). Zamień na =SUMA(G2:G7) – i sprawdź, czy zakres obejmuje wszystkie pozycje, a nie kończy się jeden wiersz za wcześnie.

VAT liczony raz od sumy zamiast w każdym wierszu. Wzór z kolumną „VAT w zł" wymaga kwoty podatku przy każdej pozycji, a zasady sprawdzają formuły „w kolumnach VAT w zł, Cena brutto w zł oraz Wartość brutto w zł" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2025, zadanie 4 – streszczenie). Jedna komórka z VAT od całości pod tabelą zostawia kolumnę pustą – trzy kryteria naraz do stracenia. Odwrotna sytuacja jest w styczniu 2025, wariant 2: tam VAT dolicza się dopiero w polu Razem brutto, od sumy netto (arkusz CKE INF.02, styczeń 2025, zadanie 2) – dlatego zawsze czytasz wzór, a nie robisz „jak ostatnio".

Kwota wpisana z „zł" jako tekst. 589,00 zł wpisane z klawiatury to tekst, nie liczba; formuła =C2*23% pokaże błąd #ARG!, a SUMA po cichu pominie taką komórkę. Poprawka: wpisz 589, a „zł" dodaj przez format walutowy – właśnie o to prosi polecenie: „komórki zawierające kwoty w złotych należy sformatować kategorią walutową z symbolem zł lub PLN" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1).

Brak formatu walutowego. Liczby wyglądają dobrze, więc uczeń zapomina o formacie. Tymczasem format jest osobnym kryterium, i to dla konkretnych kolumn: Cena netto, VAT, Cena brutto, Wartość brutto oraz komórki z sumą, rabatem i kwotą do zapłaty (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2025, zadanie 4 – streszczenie). Zaznacz wszystkie te komórki naraz i ustaw format raz.

Zły próg rabatu. „Rabat wynosi 10%, gdy wartość ta przekracza 450,00 zł" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2025, zadanie 4) to >450; „większą lub równą 2000 zł" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1) to >=2000. Zamiana znaków daje formułę, która dla sumy dokładnie równej progowi zwraca zły wynik, a kryterium wymaga rabatu „zgodnego ze stanem faktycznym".

Zła nazwa pliku albo zły nośnik. Plik kosztorys1.xlsx na pulpicie nie jest plikiem Kosztorys na dysku Egzamin-x. Zasady oceniania zaczynają rezultat od uwagi, że oceniany jest plik zapisany na nośniku, a bez niego „kryteria nie są spełnione" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2023, zadanie 1 – streszczenie). Zapisz plik na USB od razu po utworzeniu tabeli i nadpisuj go w trakcie pracy – wtedy nawet przerwane zadanie zostawia ślad.

Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: