Lokalizacja i naprawa uszkodzeń sprzętowych
Opis
Lokalizacja uszkodzenia to droga od objawu („komputer nie reaguje na przycisk POWER", „na ekranie brak obrazu", „dysk stuka") do konkretnego podzespołu, który trzeba wymienić albo poprawić. Na egzaminie INF.02 ta umiejętność jest sprawdzana dwiema drogami. W części pisemnej dostajesz opis objawu, komunikat BIOS-u albo zdjęcie i wybierasz przyczynę lub pierwszą czynność serwisową – to pytania z jednej z najczęściej wracających grup. W części praktycznej nie ma usterki wprowadzonej przez egzaminatora: w arkuszach zebranych na portalu (INF.02 2021–2026) polecenia „zlokalizuj usterkę" nie ma, a słowo „usterka" pada tylko w instrukcji dla zdającego o brakach w arkuszu. Jest za to końcówka każdej naprawy – wymiana podzespołu na zapasowy i sprawdzenie, że po wymianie system się uruchamia: „zdemontuj pamięć RAM zainstalowaną na płycie głównej", „zamontuj zapasową pamięć RAM, znajdującą się na wyposażeniu stanowiska egzaminacyjnego" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2026, zadanie 1); „zdemontuj kartę graficzną zainstalowaną na płycie głównej stacji roboczej, a w przypadku karty zintegrowanej – wyłącz ją w BIOS lub Menedżerze urządzeń", „zamontuj zapasową kartę graficzną", „zainstaluj sterowniki zapasowej karty graficznej" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1).
W podstawie programowej to jednostka o naprawie urządzeń. Podstawa programowa INF.02.5, efekt 3: „Uczeń diagnozuje uszkodzenia sprzętowe urządzeń techniki komputerowej" – kryterium 1: „wykrywa usterki sprzętowe urządzeń na podstawie opisu", kryterium 2: „wykrywa usterki sprzętowe urządzeń za pomocą testów". Podstawa programowa INF.02.5, efekt 4: „Uczeń lokalizuje i usuwa uszkodzenia sprzętowe urządzeń techniki komputerowej" – kryteria: „lokalizuje uszkodzenia urządzenia techniki komputerowej", „określa sposoby usuwania uszkodzenia urządzeń techniki komputerowej", „usuwa uszkodzenia urządzeń techniki komputerowej". Dokumentacja naprawy ma osobny efekt – Podstawa programowa INF.02.5, efekt 6, kryterium 1: „sporządza specyfikację naprawy urządzenia techniki komputerowej" i kryterium 2: „formułuje wskazania eksploatacyjne dla użytkownika po wykonaniu naprawy". Informator ilustruje efekt 4 pytaniem o film z wadliwie działającą drukarką laserową, w którym uszkodzonym podzespołem jest grzałka utrwalająca (Informator INF.02, przykładowe zadanie 12).
To hasło tłumaczy metodę lokalizacji (wywiad, oględziny, zasilanie, sygnały POST, eliminacja podzespołów, wymiana i test) oraz mapę objaw → przyczyna z pytań pisemnych. Programy i narzędzia systemowe, którymi mierzy się temperaturę, stan dysku czy pamięci (HWiNFO, GPU-Z, SMART, MemTest86, Menedżer urządzeń), opisuje hasło o narzędziach diagnostycznych podzespołów; sam montaż podzespołu, ESD i ustawienia BIOS/UEFI – hasło o montażu komputera i BIOS/UEFI; usterki drukarek (smugi, zacięcia, toner) – hasło o konserwacji urządzeń peryferyjnych.
Cztery zasady, które wynikają wprost z pytań i zasad oceniania:
- Zaczynasz od najprostszej i najtańszej przyczyny. Gdy komputer nie reaguje na przycisk POWER, pierwszą czynnością jest sprawdzenie zasilania w gniazdku, nie odłączanie podzespołów ani kosztorys (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 34; klucz: B).
- Przed naprawą jest przyjęcie sprzętu: przegląd ogólny i wywiad z klientem (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 34; klucz: D).
- Zanim cokolwiek naprawisz na dysku, zabezpieczasz dane – „po zabezpieczeniu danych na nośniku zewnętrznym" to warunek wpisany w treść pytania o stukający dysk (arkusz CKE E.12, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 30; klucz: A).
- Wymianę podzespołu wykonujesz przy odłączonym zasilaniu, w opasce antystatycznej, a dowodem naprawy jest uruchamiający się system: kryterium montażu brzmi „zamontowano zapasową kartę graficzną bez uszkodzeń płyty głównej, po zamontowaniu system operacyjny uruchamia się" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2023, zadanie 1 – streszczenie).
Tabela
| Objaw | Najbardziej prawdopodobna przyczyna | Jak sprawdzić | Naprawa | Dowód (arkusz CKE, część pisemna) |
|---|---|---|---|---|
| Komputer nie reaguje na przycisk POWER | brak zasilania z sieci | gniazdko, kabel, włącznik zasilacza | dopiero potem tester zasilacza / zasilacz zapasowy | E.12, czerwiec 2018, zad. 34 – klucz B |
| Samoczynny twardy reset podczas pracy | przegrzanie procesora | temperatura CPU w programie diagnostycznym, chłodzenie | czyszczenie, pasta, wentylator | E.12, czerwiec 2021, zad. 37 – klucz A |
| Karta graficzna 87 °C w programie diagnostycznym | zakurzony lub niesprawny wentylator karty | oględziny, obroty wentylatora | czyszczenie, wymiana wentylatora | EE.08, czerwiec 2018, zad. 28 – klucz B |
| Dysk stuka, system uruchamia się bardzo wolno | uszkodzenie mechaniczne HDD | SMART, nasłuch, kopia danych | wymiana dysku po zabezpieczeniu danych | E.12, styczeń 2021, zad. 30 – klucz A |
| Błędy zapisu i odczytu dysku | zbliżająca się awaria dysku twardego | SMART, chkdsk, kopia danych | wymiana dysku | E.12, styczeń 2020, zad. 36 – klucz A |
| Komunikat o konieczności sformatowania dysku wewnętrznego | nośnik niezainicjowany lub nieprzygotowany do pracy | Zarządzanie dyskami | inicjalizacja, odzyskanie danych, nie formatować od razu | E.12, styczeń 2020, zad. 35 – klucz C |
| Bluescreen 0xF3 DISORDERLY_SHUTDOWN (brak pamięci przy zamykaniu) | za mały rozmiar pamięci wirtualnej | ustawienia pliku stronicowania | powiększenie pliku stronicowania | E.12, styczeń 2020, zad. 31 – klucz C |
| Zmienione kolory lub brak koloru na ekranie laptopa | taśma matrycy | podłączenie zewnętrznego monitora | wymiana taśmy | E.12, czerwiec 2021, zad. 35 – klucz C |
| Kursor myszy bezprzewodowej „skacze" po ekranie | wyczerpująca się bateria | wymiana baterii na próbę | nowa bateria | E.12, czerwiec 2018, zad. 33 – klucz D |
| Mysz przewodowa reaguje dopiero po ułożeniu | uszkodzony kabel | poruszanie kablem przy złączu | wymiana kabla lub myszy | E.12, styczeń 2021, zad. 34 – klucz A |
| Spuchnięte kondensatory w sekcji zasilania monitora LCD | uszkodzenie inwertera i podświetlenia matrycy | oględziny płyty zasilacza | wymiana kondensatorów (lutownica) | E.12, czerwiec 2019, zad. 33 – klucz C |
| Po reinstalacji Windows nie uruchamia się Linux | nadpisany program rozruchowy | menu startowe nie pokazuje Linuksa | ponowna instalacja GRUB | EE.08, styczeń 2020, zad. 39 – klucz B |
| Ikona wykrzyknika przy urządzeniu w Menedżerze urządzeń | brak lub niewłaściwy sterownik | Menedżer urządzeń | instalacja sterownika | E.12, styczeń 2021, zad. 35 – klucz B |
Krok po kroku
Kolejność jest taka, jak w pytaniach pisemnych o „harmonogram prac związanych z lokalizacją i usunięciem usterki" – od czynności najtańszych do najdroższych, z dokumentacją na końcu.
1. Przyjęcie i wywiad. Zanim otworzysz obudowę, robisz przegląd ogólny sprzętu i rozmawiasz z klientem: co się dzieje, od kiedy, po czym (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 34; klucz: D). Objaw „komputer pracuje bardzo wolno i wyświetla wyskakujące okna" to nie uszkodzenie płyty ani karty graficznej, tylko infekcja – tak brzmi poprawna odpowiedź serwisanta w przykładzie z Informatora (Informator INF.02, przykładowe zadanie 24). Wywiad odsiewa usterki programowe, zanim zaczniesz szukać sprzętowych.
2. Zasilanie. Komputer, który nie reaguje na POWER, sprawdzasz od gniazdka (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 34; klucz: B). Dopiero potem zasilacz: napięcia mierzy woltomierz (arkusz CKE E.12, styczeń 2018, część pisemna, zadanie 31; klucz: C), a w części pisemnej pada też zdjęcie testera zasilacza ATX jako „urządzenia do diagnostyki działania zasilacza" (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 30; klucz: B). Zabezpieczenie zasilacza przed przegrzaniem to w dokumentacji OTP (arkusz CKE E.12, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 21; klucz: B).
3. POST – co mówi płyta główna. Po włączeniu zasilania BIOS/UEFI wykonuje test POST: ustawia stan początkowy urządzeń i wykrywa niesprawne podzespoły (Wikipedia, Power-on self-test). Wynik dostajesz na trzy sposoby: sygnałami głośniczka, komunikatem na ekranie albo kodem na wyświetlaczu płyty lub karcie diagnostycznej POST – pytanie „które narzędzie należy wykorzystać do uzyskania wyników testu POST dla modułów płyty głównej" pada z rysunkami przyrządów (arkusz CKE E.12, czerwiec 2020, część pisemna, zadanie 30; klucz: B). Znaczenie sygnałów i komunikatów zestawia sekcja Porównanie. Sam fakt, że POST to nie program rozruchowy, sprawdza pytanie o odnalezienie głównego rekordu rozruchowego – robi to BootstrapLoader, nie POST (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 4; klucz: C).
4. Minimalna konfiguracja i eliminacja. Gdy POST nie przechodzi albo nie ma żadnego sygnału, zostawiasz na płycie tylko to, co konieczne do uruchomienia: procesor z chłodzeniem, jeden moduł RAM, kartę graficzną (lub zintegrowaną), zasilacz. Każdy kolejny podzespół dokładasz osobno i po każdym uruchamiasz komputer – to jest metoda eliminacji. Przy pamięci i karcie producent płyty zaleca najpierw ponowne osadzenie modułu i oczyszczenie styków oraz slotu, dopiero potem wymianę (ASUS, FAQ 1043948 – Q-Code troubleshooting). Dokładnie ten wariant pada w części pisemnej jako dystraktor przy błędzie CMOS: „wymontować moduł pamięci RAM, oczyścić styki modułu pamięci i zamontować pamięć ponownie" jest poprawną procedurą dla pamięci, ale nie dla błędu odczytu/zapisu CMOS (arkusz CKE EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 36; klucz: C).
5. Test podejrzanego podzespołu. Podzespół, na który wskazał POST albo eliminacja, potwierdzasz testem: temperaturę procesora i karty programem diagnostycznym (Informator INF.02, przykładowe zadanie 11; arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 30; klucz: A), dysk przez SMART i sprawdzenie systemu plików, urządzenia przez Menedżer urządzeń, który „pozwala na wykrycie niewłaściwej pracy urządzeń podłączonych do komputera" (arkusz CKE E.12, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 35; klucz: B). W Linuksie stan systemu plików i uszkodzone sektory ocenia fsck (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 40; klucz: C). Narzędzia i ich zrzuty opisuje hasło o narzędziach diagnostycznych; poniżej tylko polecenia, które pokazują, gdzie w systemie zapisał się ślad usterki.
# Windows (wiersz poleceń jako administrator)
chkdsk C:
sfc /scannow
# Linux (terminal, sudo)
sudo dmesg | grep -i -E "error|fail"
sudo fsck -n /dev/sda1
fsck -n tylko sprawdza, bez naprawy – na zamontowanej partycji nie uruchamiaj naprawy. chkdsk bez parametrów też tylko raportuje; naprawę (/f) system wykona przy następnym uruchomieniu.
6. Wymiana i sprawdzenie po wymianie. Zasilanie odłączone, opaska antystatyczna, narzędzia zgodne z BHP – to kryteria obserwowanego „Przebiegu 1": zdający „demontował oraz montował pamięć RAM przy odłączonym zasilaniu jednostki centralnej", „podczas montażu podzespołu używał opaski antystatycznej oraz narzędzi zgodnie z przepisami BHP", „po wykonaniu montażu zostawił uporządkowane stanowisko pracy" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie). W części pisemnej to samo pytanie brzmi: przed wymianą modułów RAM w laptopie „rozłożyć i uziemić matę antystatyczną oraz założyć na nadgarstek opaskę antystatyczną" (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 9; klucz: D). Podzespół zapasowy musi pasować: uszkodzony moduł 4 GB DDR3-1066 1.5 V w notebooku zastępuje SODIMM DDR3 1.5 V, nie DIMM ani moduł ECC (arkusz CKE E.12, czerwiec 2023, część pisemna, zadanie 13; klucz: A); uszkodzoną płytę z gniazdem AM2 zastąpi bez wymiany procesora i pamięci płyta z gniazdem AM2+ (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 11; klucz: A). Po wymianie uruchamiasz system i instalujesz sterownik, jeżeli podzespół go wymaga – kryterium z sesji E.12 mówiło wprost, że przy nazwie zapasowej karty w Menedżerze urządzeń nie występuje ikona z wykrzyknikiem (zasady oceniania E.12, czerwiec 2018, zadanie 1 – streszczenie).
7. Dokumentacja. Naprawa kończy się zapisem: opis usterki, podjęte działania, wskazania dla użytkownika. Taki wzór – tabela „Raport Serwisowy" z kolumnami „Opis usterki", „Opis podjętych działań" i wierszem „Wskazania dla użytkownika" – był częścią arkusza E.12 (arkusz CKE E.12, styczeń 2018, zadanie 1). W nowszych arkuszach INF.02 ślad naprawy to zrzuty i tabela w arkuszu (parametry „zainstalowanej" i „zapasowej" karty w tabeli 1 – arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1), a wycena roboczogodzin trafia do kosztorysu: „Diagnoza usterki 0,2 h, Wymiana zasilacza 0,5 h, Testy po wykonaniu naprawy 0,2 h" (arkusz CKE EE.08, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 30; klucz: C).
Porównanie
| Sygnał lub komunikat POST | BIOS | Znaczenie | Co zrobić | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| 1 krótki sygnał | IBM (klasyczny) | POST zakończony poprawnie | nic – szukaj dalej, po POST | Wikipedia, Power-on self-test |
| 1 długi, 2 krótkie | Award | błąd karty graficznej | osadź kartę ponownie, wyczyść styki, wymień | EE.08, czerwiec 2018, część pisemna, zad. 27 – klucz B |
| 1 długi, 2 krótkie | IBM (klasyczny) | problem adaptera wyświetlania (MDA, CGA) | jak wyżej | Wikipedia, Power-on self-test |
| 1 krótki (bez startu) | AMI | błąd odświeżania pamięci | osadź RAM ponownie, jeden moduł, wymień | Wikipedia, Power-on self-test |
| 3 krótkie | AMI | błąd testu odczytu/zapisu pamięci podstawowej | jak wyżej; w pytaniu o dysk to dystraktor | Wikipedia; E.12, styczeń 2020, zad. 36 |
| 8 krótkich | AMI | błąd pamięci karty graficznej | osadź kartę ponownie, wymień | Wikipedia, Power-on self-test |
| „KB/Interface error" | AMI | błąd sterownika klawiatury | klawiatura, złącze, kontroler | E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zad. 29 – klucz C |
| „Primary/Secondary master/slave hard disk fail" | Award | dysk nie odpowiada | kable, zasilanie dysku, wymiana dysku | E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zad. 31 – klucz C |
| „Display switch is set incorrectly" | Award | nieprawidłowy tryb wyświetlania obrazu | zworka/ustawienie trybu, nie pamięć ani dysk | EE.08, styczeń 2020, część pisemna, zad. 25 – klucz D |
| błąd odczytu/zapisu pamięci CMOS | POST | bateria CMOS lub układ na płycie | wymiana baterii, a gdy nie pomaga – płyty | EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zad. 36 – klucz C |
| „CMOS checksum error" | POST | ustawienia BIOS niespójne, zwykle bateria | wymiana baterii, ustawienia domyślne | E.12, styczeń 2020, zad. 36 – dystraktor |
| Q-Code 53, 55, D6, B0, 99, 15 | UEFI ASUS | problem z pamięcią (53, 55 też z CPU) | osadź RAM ponownie, oczyść styki i slot | ASUS, FAQ 1043948 |
| Q-Code D6 | UEFI ASUS | problem z kartą graficzną | osadź kartę ponownie, sprawdź styki PCI-E | ASUS, FAQ 1043948 |
| Q-Code B2 | UEFI ASUS | problem z urządzeniem rozruchowym | dysk, kolejność bootowania | ASUS, FAQ 1043948 |
| Q-Code AA | UEFI ASUS | wejście do BIOS zakończone | POST przeszedł | ASUS, FAQ 1043948 |
Na egzaminie
Lokalizacja i naprawa uszkodzeń to temat części pisemnej. W indeksie arkuszy na portalu nie ma testów pisemnych z nagłówkiem INF.02 – testy z lat 2018–2026 mają nagłówki E.12 i EE.08 – ale ich zakres jest w podstawie INF.02.5, więc traktuj je jako materiał ćwiczeniowy z podobnego zakresu – to, co obowiązuje dziś, wyznaczają podstawa programowa i Informator INF.02, nie dawny arkusz. W każdym arkuszu E.12 z lat 2018–2023 jest od trzech do sześciu pytań z tej grupy, zwykle w numerach 27–38; EE.08 dokłada jedno–dwa. Pytania mają trzy kształty. Pierwszy: objaw → przyczyna („Podczas pracy komputera nastąpił samoczynny twardy reset. Przyczyną resetu najprawdopodobniej jest" – przegrzanie procesora; arkusz CKE E.12, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 37; klucz: A). Drugi: komunikat lub sygnał BIOS → podzespół („Komputer wyposażony w BIOS firmy Award wygenerował komunikat o treści Primary/Secondary master/slave hard disk fail. Komunikat ten może oznaczać konieczność wymiany" – dysku twardego; arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 31; klucz: C). Trzeci: kolejność czynności serwisowych („Pierwszą czynnością harmonogramu prac związanych z lokalizacją i usunięciem tej usterki powinno być" – sprawdzenie zasilania w gniazdku; arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 34; klucz: B). Do tego dochodzą pytania o narzędzia naprawcze: wymianę spuchniętych kondensatorów karty graficznej umożliwia lutownica z cyną i kalafonią (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 27; klucz: C), stan wyjściowy układu cyfrowego sprawdza sonda logiczna (arkusz CKE E.12, czerwiec 2022, część pisemna, zadanie 32; klucz: D), a impulsator podaje na wejście układu stan wysoki (arkusz CKE E.12, styczeń 2018, część pisemna, zadanie 32; klucz: B).
Test E.12 z czerwca 2019 i ze stycznia 2022 to ten sam arkusz co do pytania; czerwiec 2018 i czerwiec 2020 oraz czerwiec 2021 i czerwiec 2023 powtarzają 30–32 z 40 pytań. Nie licz ich jako osobnych dowodów, ale wyciągnij wniosek: te same pytania wracają dosłownie.
W części praktycznej nie ma zadania „znajdź usterkę". Jest wymiana podzespołu na zapasowy z obserwacją egzaminatora – pamięć RAM (arkusz CKE INF.02, styczeń 2026, zadanie 1; arkusz CKE INF.02, czerwiec 2025, zadanie 1), karta graficzna (arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1), dysk twardy (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1) – i diagnostyka „za pomocą dostępnych w systemie operacyjnym Windows narzędzi" z zapisem parametrów do tabeli w arkuszu, gdzie przy braku danych wpisujesz „brak danych" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2026, zadanie 1). Model oceniania to wk: egzaminator obserwuje montaż (odłączone zasilanie, opaska antystatyczna, narzędzia zgodne z BHP, uporządkowane stanowisko – zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie), a potem sprawdza rezultat: zapasowy podzespół zamontowany bez uszkodzenia płyty głównej i uruchamiający się system (zasady oceniania INF.02, styczeń 2023, zadanie 1 – streszczenie). Za zdemontowanie starego podzespołu i za zamontowanie zapasowego są osobne kryteria (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie). Zgłoszenie gotowości przez podniesienie ręki przed montażem jest częścią polecenia – bez obserwacji egzaminator nie ma jak ocenić przebiegu (arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1).
Pułapki z treści pytań: „w pierwszej kolejności" i „pierwszą czynnością" każą wybrać czynność najprostszą, nie najskuteczniejszą; „po zabezpieczeniu danych" w pytaniu o dysk wyklucza formatowanie jako odpowiedź; komunikat o konieczności formatowania dysku nie oznacza uszkodzonej pamięci ani przegrzania, tylko nośnik nieprzygotowany do pracy (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 35; klucz: C); trzy krótkie sygnały to błąd pamięci, nie zapowiedź awarii dysku (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 36; klucz: A).
Pułapki w zadaniach
Zaczynanie od rozkręcania obudowy. Pytanie o komputer, który nie reaguje na POWER, ma wśród odpowiedzi „odłączenie wszystkich podzespołów, zbędnych do działania komputera" – to poprawna metoda eliminacji, ale nie pierwsza czynność. Klucz wskazuje sprawdzenie zasilania w gniazdku (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 34; klucz: B). Eliminacja jest krokiem czwartym, po wywiadzie, zasilaniu i POST.
Formatowanie dysku jako naprawa. Komunikat o konieczności sformatowania dysku i stukanie dysku kuszą odpowiedzią „sformatuj i zainstaluj system". W obu pytaniach klucz jest inny: nośnik niezainicjowany (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 35; klucz: C) i wymiana dysku na nowy po zabezpieczeniu danych (arkusz CKE E.12, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 30; klucz: A). Formatowanie niszczy dane, a program typu recovery odzyskuje je tylko po przypadkowym usunięciu, nie po uszkodzeniu silnika czy elektroniki (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 38; klucz: D).
Mylenie objawów pamięci z objawami dysku. Trzy krótkie sygnały POST to w AMI błąd pamięci (Wikipedia, Power-on self-test), a zapowiedzią awarii dysku są błędy zapisu i odczytu (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 36; klucz: A). Uszkodzenia mechaniczne i uszkodzenie powierzchni dotyczą dysków HDD, nie SSD ani kart pamięci (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadania 37 i 38; klucz: C oraz B).
Wymiana baterii na każdy komunikat CMOS – albo na żaden. Błąd odczytu/zapisu pamięci CMOS to bateria układu lub sama płyta (arkusz CKE EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 36; klucz: C); przywrócenie ustawień fabrycznych ani czyszczenie styków RAM tego nie naprawi. Ale „KB/Interface error" w AMI to klawiatura, nie bateria CMOS, choć bateria jest pierwszą odpowiedzią na liście (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 29; klucz: C).
Karta 87 °C – wymiana zamiast czyszczenia. Przy przegrzewającej się karcie graficznej serwisant najpierw sprawdza, czy wentylator jest sprawny i czy nie jest zakurzony (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 28; klucz: B). Zamiana kabla sygnałowego, dokładanie RAM-u czy wymiana dysku to dystraktory, które nie mają związku z temperaturą.
Zapasowy podzespół niezgodny z gniazdem. Moduł do notebooka to SODIMM; DIMM, ECC i Registered nie wejdą do laptopa albo nie zadziałają (arkusz CKE E.12, czerwiec 2023, część pisemna, zadanie 13; klucz: A). Płytę AM2 zastępuje AM2+, bo zachowuje procesor i pamięć – FM2/FM2+ i AM1 wymagają ich wymiany (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 11; klucz: A). Dobór zgodnego podzespołu opisuje hasło o modernizacji komputera.
Montaż przy włączonym zasilaniu, bez opaski. W modelu wk egzaminator obserwuje wymianę i ocenia osobno: odłączone zasilanie jednostki centralnej, opaska antystatyczna i narzędzia zgodne z BHP, uporządkowane stanowisko (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie). Zapasowa pamięć, która działa, ale została włożona pod napięciem, traci punkt za przebieg.
Sprawdź się
Uzupełnij tabelę objawów na podstawie pytań pisemnych E.12 i EE.08 (jedno słowo w komórce):
| Objaw | Podzespół lub przyczyna |
|---|---|
| samoczynny twardy reset podczas pracy – przegrzanie … | |
| komunikat Award „Primary/Secondary master/slave hard disk fail" – wymiana … | |
| zmienione kolory na ekranie laptopa – uszkodzona … matrycy | |
| kursor myszy bezprzewodowej skacze – wyczerpująca się … | |
| po reinstalacji Windows nie startuje Linux – ponowna instalacja … |
Odpowiedz jednym słowem lub liczbą. Komputer nie reaguje na przycisk POWER – pierwsza czynność to sprawdzenie zasilania w . Sygnał Award „1 długi, krótkie" oznacza błąd karty graficznej. W AMI trzy krótkie sygnały to błąd . Błąd odczytu/zapisu pamięci CMOS usuwa się wymianą . Przed wymianą modułów RAM w laptopie zakładasz na nadgarstek opaskę . Polecenie Linuksa, które ocenia stan systemu plików i wykrywa uszkodzone sektory, to . Program typu recovery odzyska dane po przypadkowym plików, nie po uszkodzeniu silnika dysku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na egzaminie praktycznym INF.02 egzaminator psuje komputer, żebym znalazł usterkę?
W arkuszach zebranych na portalu (INF.02 2021–2026) takiego polecenia nie ma. Zadanie z tej jednostki ma postać wymiany podzespołu na zapasowy z wyposażenia stanowiska – pamięci RAM (arkusz CKE INF.02, styczeń 2026, zadanie 1), karty graficznej (arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1), dysku (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2026, zadanie 1) – oraz diagnostyki narzędziami systemu z zapisem wyników w tabeli. Lokalizacja usterki z opisu i po komunikatach BIOS jest sprawdzana w części pisemnej.
Od czego zacząć, gdy komputer w ogóle nie daje znaku życia?
Od gniazdka i kabla zasilającego – to pierwsza czynność harmonogramu naprawy (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 34; klucz: B). Potem włącznik na zasilaczu i sam zasilacz (tester ATX lub woltomierz), a dopiero potem minimalna konfiguracja na płycie: procesor, jeden moduł RAM, karta graficzna.
Co znaczą sygnały dźwiękowe po włączeniu komputera?
To wynik testu POST przekazany przez głośniczek płyty. Jeden krótki sygnał to zwykle poprawny start. W BIOS Award jeden długi i dwa krótkie oznaczają błąd karty graficznej (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 27; klucz: B); w AMI jeden krótki bez startu i trzy krótkie to błędy pamięci, osiem krótkich – pamięć karty graficznej (Wikipedia, Power-on self-test). Tabele różnią się między producentami BIOS-u, więc na stanowisku sprawdzasz je w instrukcji płyty; nowsze płyty zamiast sygnałów pokazują kod na wyświetlaczu, np. ASUS Q-Code (ASUS, FAQ 1043948).
Komputer restartuje się sam albo zawiesza – sprzęt czy system?
Samoczynny twardy reset podczas pracy wskazuje na przegrzanie procesora (arkusz CKE E.12, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 37; klucz: A), a zawieszanie się przy uruchamianiu klucz wiąże ze zbyt małą ilością pamięci RAM (arkusz CKE E.12, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 38; klucz: A). Temperaturę potwierdzasz programem diagnostycznym – np. programem monitorującym temperaturę rdzeni procesora z przykładu Informatora (Informator INF.02, przykładowe zadanie 11) – a przegrzewanie karty graficznej programem typu Everest (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 30; klucz: A). Jeżeli temperatura jest w normie, szukasz w systemie: sterowniki, Podgląd zdarzeń, obciążenie w resmon (arkusz CKE E.12, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 35; klucz: A).
Dysk stuka. Mogę spróbować go naprawić?
Najpierw kopia danych na nośnik zewnętrzny, potem wymiana dysku na nowy – tak brzmi pełna odpowiedź z klucza (arkusz CKE E.12, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 30; klucz: A). Defragmentacja, punkt przywracania i formatowanie nie naprawiają uszkodzenia mechanicznego, które w HDD jest najbardziej prawdopodobną przyczyną (arkusz CKE E.12, styczeń 2020, część pisemna, zadanie 38; klucz: B). Zasady kopii opisuje hasło o strategiach kopii bezpieczeństwa.
Czy Menedżer urządzeń wykrywa uszkodzony podzespół?
Wykrywa niewłaściwą pracę urządzeń podłączonych do komputera (arkusz CKE E.12, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 35; klucz: B) – urządzenie bez sterownika lub z błędem ma ikonę wykrzyknika, a kryterium oceny po wymianie karty brzmiało: przy nazwie karty nie występuje ikona z wykrzyknikiem, urządzenie działa poprawnie (zasady oceniania E.12, czerwiec 2018, zadanie 1 – streszczenie). Podzespołu, którego BIOS w ogóle nie widzi, w Menedżerze nie znajdziesz – wtedy wracasz do POST i eliminacji.
Co powinno się znaleźć w dokumentacji po naprawie?
Opis usterki, opis podjętych działań i wskazania dla użytkownika – taki wzór tabeli „Raport Serwisowy" miał arkusz E.12 (arkusz CKE E.12, styczeń 2018, zadanie 1), a podstawa wymaga specyfikacji naprawy i wskazań eksploatacyjnych (Podstawa programowa INF.02.5, efekt 6). Przy przyjęciu sprzętu sporządza się rewers serwisowy, ale dopiero po przeglądzie ogólnym i wywiadzie z klientem (arkusz CKE E.12, czerwiec 2019, część pisemna, zadanie 34; klucz: D). Czas i cenę czynności serwisowych wycenia się w kosztorysie.
Wymieniłem podzespół, system startuje – co jeszcze sprawdzić?
Sterownik i stan w Menedżerze urządzeń (bez wykrzyknika), parametry nowego podzespołu w programie diagnostycznym z zapisem do tabeli arkusza (arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1) oraz temperaturę po kilku minutach pracy. Na egzaminie dodatkowo: uporządkowane stanowisko i komputer pozostawiony włączony i zalogowany, bo rezultat ocenia egzaminator na stanowisku (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie).
Powiązane zagadnienia
Zagadnienia z tego samego obszaru matury – warto je powtórzyć razem: