Wszystkie zagadnienia: Sieci lokalne
zaawansowany egzamin zawodowy INF.02podsiecimaska podsieci

Podział sieci na podsieci

01

Opis

Na egzaminie INF.02 podział sieci na podsieci nie jest osobnym zadaniem – to arytmetyka wbudowana w konfigurację każdego urządzenia. Arkusz praktyczny podaje adresy prawie zawsze w zapisie CIDR: „adres IP interfejsu LAN: 10.0.0.1/24", „adres IP interfejsu WAN: 90.90.90.1/30" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2022, zadanie 1). Zdający sam przelicza prefiks na maskę dziesiętną i wpisuje ją w ruterze, przełączniku, na serwerze i na stacji roboczej. Czasem polecenie idzie o krok dalej i zamiast gotowego adresu podaje tylko podsieć: „adres IP interfejsu WAN: pierwszy dostępny adres hosta w podsieci 72.16.31.0/26; brama domyślna: ostatni dostępny adres hosta w podsieci 72.16.31.0/26" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2024, zadanie 1). Wtedy trzeba policzyć adres sieci, pierwszy i ostatni adres hosta oraz adres rozgłoszeniowy – bez tego nie da się skonfigurować rutera.

Klasyczne „podziel sieć na N podsieci" to z kolei domena części pisemnej: „Sieć o adresie IP 192.168.2.0/24 podzielono na 8 podsieci. Wskaż maskę dla nowych podsieci?" (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2022, część pisemna, zadanie 22). Obie części egzaminu sprawdzają tę samą umiejętność, tylko w różnym opakowaniu.

W podstawie programowej odpowiadają za to dwa efekty z jednostki o sieciach. Podstawa programowa INF.02.6, efekt 6: „Uczeń stosuje adresację Protokołu Internetowego (IP)" – kryterium 3: „rozróżnia adresy: sieci, hostów, rozgłoszeniowe w zależności od użytej maski", kryterium 9: „stosuje zapis maski z użyciem CIDR". Podstawa programowa INF.02.6, efekt 7: „Uczeń stosuje podział sieci na podsieci" – kryterium 2: „oblicza liczbę adresów IPv4 i IPv6 w sieci o wskazanym adresie i masce", kryterium 4: „dzieli sieć lokalną na podsieci o równej liczbie adresów", kryterium 5: „określa liczbę możliwych podsieci w lokalnej sieci komputerowej".

Budowę adresu IPv4 i IPv6, klasy oraz adresy prywatne opisuje hasło Adresacja IPv4 i IPv6 – to hasło zaczyna się tam, gdzie pojawia się maska. Cztery zasady, które powtarzają się w analizowanych wariantach (sprawdź je w treści swojego arkusza):

  • Prefiks /n mówi, ile bitów od lewej jest częścią sieciową; pozostałe 32 − n to bity hosta. Sieć ma 2^(32−n) adresów, a adresów użytecznych dla hostów jest o dwa mniej: pierwszy (same zera w części hosta) to adres sieci, ostatni (same jedynki) to adres rozgłoszeniowy.
  • Zapis 192.168.1.4/25 i zapis „192.168.1.4 z maską 255.255.255.128" znaczą dokładnie to samo – zasady oceniania używają obu form wymiennie, nawet w jednym arkuszu (zasady oceniania INF.02, styczeń 2025, zadanie 1 – streszczenie).
  • Podział na N równych podsieci to pożyczenie k bitów z części hosta, gdzie 2^k ≥ N; nowy prefiks to stary plus k, a każda podsieć ma 2^(32−n−k) − 2 hostów.
  • Każdy wynik z tego hasła da się sprawdzić w kilka sekund modułem ipaddress z biblioteki standardowej Pythona – skrypt jest w sekcji Krok po kroku i wszystkie liczby poniżej pochodzą z niego.
02

Tabela

Prefiks CIDR, maska dziesiętna, liczba adresów i liczba hostów użytecznych – wartości policzone modułem ipaddress (Python 3); ostatnia kolumna pokazuje, gdzie dany prefiks padł w arkuszu praktycznym.
PrefiksMaska dziesiętnaAdresów w sieciHostów użytecznychPrzykład z arkusza INF.02
/8255.0.0.016 777 21616 777 21410.0.0.2/8 – przełącznik (czerwiec 2024)
/16255.255.0.065 53665 534172.16.0.2/16 – stacja robocza (czerwiec 2024)
/24255.255.255.025625410.0.0.1/24 – LAN rutera (czerwiec 2022)
/25255.255.255.128128126192.168.1.3/25 – stacja robocza (styczeń 2025, zadanie 1)
/26255.255.255.192646272.16.31.0/26 – podsieć WAN rutera (styczeń 2024)
/27255.255.255.2243230100.100.0.2/27 – WAN rutera (styczeń 2023)
/28255.255.255.240161490.0.0.3/28 – WAN rutera (styczeń 2025, zadanie 1)
/29255.255.255.2488690.90.0.1/29 – WAN rutera (styczeń 2026)
/30255.255.255.2524290.90.90.1/30 – WAN rutera (czerwiec 2022)
03

Krok po kroku

1. Prefiks zamień na maskę. /26 to 26 jedynek i 6 zer: 11111111.11111111.11111111.11000000, czyli 255.255.255.192. Skrót bez binarki: w ostatnim niepełnym oktecie maska wynosi 256 − 2^(liczba bitów hosta w tym oktecie). Dla /26 bity hosta to 6, więc 256 − 64 = 192; dla /25 to 256 − 128 = 128; dla /29 to 256 − 8 = 248. Dlaczego to ważne: okno konfiguracji IPv4 w Windows przyjmuje tylko maskę dziesiętną, a arkusz podaje prefiks.

import ipaddress
print(ipaddress.ip_network("0.0.0.0/26").netmask)   # 255.255.255.192

2. Policz rozmiar bloku i znajdź adres sieci. Blok to 2^(32−n) adresów – dla /26 jest to 64, więc adresy sieci w ostatnim oktecie są wielokrotnościami 64: .0, .64, .128, .192. Host 192.168.35.202/26 leży w bloku zaczynającym się od 192 (największa wielokrotność 64 nie większa niż 202), więc jego adres sieci to 192.168.35.192 – na tym adresie oparte jest pytanie o adres rozgłoszeniowy (arkusz CKE E.13, styczeń 2021, część pisemna, zadanie 21). Dlaczego: adres sieci to adres hosta z wyzerowanymi bitami hosta – nic więcej.

3. Wyznacz adres rozgłoszeniowy oraz pierwszy i ostatni host. Rozgłoszeniowy = adres sieci + blok − 1. Pierwszy host = adres sieci + 1, ostatni host = rozgłoszeniowy − 1. Dla podsieci 72.16.31.0/26 z arkusza: sieć 72.16.31.0, pierwszy host 72.16.31.1, ostatni host 72.16.31.62, rozgłoszeniowy 72.16.31.63. Dokładnie tego oczekują zasady oceniania: interfejs WAN 72.16.31.1/26, brama domyślna 72.16.31.62 (zasady oceniania INF.02, styczeń 2024, zadanie 1 – streszczenie). Dlaczego dwa adresy odpadają: .0 i .63 nie są adresami żadnego komputera.

4. Podziel sieć na N równych podsieci. Dobierz k tak, żeby 2^k ≥ N; nowy prefiks to n + k. Sieć 192.168.2.0/24 na 8 podsieci: k = 3, prefiks /27, maska 255.255.255.224, w każdej podsieci 30 hostów, a adresy sieci idą co 32: .0, .32, .64 … .224 (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2022, część pisemna, zadanie 22 – poprawna odpowiedź według klucza to 255.255.255.224). Pełne rozwiązanie z ośmioma wierszami jest w sekcji Porównanie. Dlaczego pożyczamy bity: każdy pożyczony bit podwaja liczbę podsieci i o połowę zmniejsza liczbę adresów w każdej z nich.

5. Sprawdź skryptem. Moduł ipaddress liczy to samo, co Ty na kartce – hosts() zwraca adresy użyteczne z pominięciem adresu sieci i rozgłoszeniowego, subnets(new_prefix=…) dzieli sieć, a ip_interface(...).network maskuje bity hosta (dokumentacja Python 3, moduł ipaddress).

import ipaddress

# a) podział 192.168.2.0/24 na 8 podsieci (EE.08, czerwiec 2022, zad. 22)
siec = ipaddress.ip_network("192.168.2.0/24")
for nr, pod in enumerate(siec.subnets(new_prefix=27), 1):
    hosty = list(pod.hosts())
    print(nr, pod, pod.netmask, hosty[0], hosty[-1], pod.broadcast_address)

# b) pierwszy i ostatni host w podsieci z arkusza (INF.02, styczeń 2024)
wan = ipaddress.ip_network("72.16.31.0/26")
hosty = list(wan.hosts())
print(hosty[0], hosty[-1], wan.broadcast_address, len(hosty))
# 72.16.31.1 72.16.31.62 72.16.31.63 62

# c) do jakiej sieci należy host o podanym adresie
print(ipaddress.ip_interface("192.168.35.202/26").network)
# 192.168.35.192/26

# d) czy brama leży w tej samej podsieci co host (E.13, czerwiec 2021, zad. 38)
k2 = ipaddress.ip_interface("10.0.0.102/26")
print(ipaddress.ip_address("10.0.0.1") in k2.network)   # False

6. Wpisz wynik w urządzeniu i obejrzyj go poleceniem. Na Linuksie adres z maską widać w zapisie CIDR, w Windows – z maską dziesiętną. Dlaczego warto zerknąć: zasady oceniania sprawdzają ustawione wartości, a nie to, co zdający miał w głowie (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie).

ip a          # Linux: inet 192.168.1.4/25 przy interfejsie
ipconfig      # Windows: adres IPv4 i maska podsieci 255.255.255.128
04

Porównanie

PodsiećAdres sieciPierwszy hostOstatni hostRozgłoszeniowy
Podsieć 1192.168.2.0/27192.168.2.1192.168.2.30192.168.2.31
Podsieć 2192.168.2.32/27192.168.2.33192.168.2.62192.168.2.63
Podsieć 3192.168.2.64/27192.168.2.65192.168.2.94192.168.2.95
Podsieć 4192.168.2.96/27192.168.2.97192.168.2.126192.168.2.127
Podsieć 5192.168.2.128/27192.168.2.129192.168.2.158192.168.2.159
Podsieć 6192.168.2.160/27192.168.2.161192.168.2.190192.168.2.191
Podsieć 7192.168.2.192/27192.168.2.193192.168.2.222192.168.2.223
Podsieć 8192.168.2.224/27192.168.2.225192.168.2.254192.168.2.255

Na egzaminie

W arkuszach praktycznych INF.02 zebranych na portalu (2021–2026) adresy w zapisie CIDR padają w każdej sesji. Najczęstszy prefiks to /24 dla sieci LAN, a węższe prefiksy trafiają się niemal wyłącznie na interfejsie WAN rutera i na stacji po jego drugiej stronie: „adres IP interfejsu WAN: 90.90.90.1/30" oraz dla stacji roboczej „adres IP: 90.90.90.2/30" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2022, zadanie 1), „adres IP interfejsu WAN: 100.100.0.2/27, brama domyślna: 100.100.0.1" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2023, zadanie 1), „adres IP interfejsu WAN: 90.90.0.1/29, brama domyślna: 90.90.0.2" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2026, zadanie 1). Wyjątkiem jest sesja ze stycznia 2025, gdzie cała sieć za przełącznikiem – serwer, stacja i maszyna wirtualna – dostała prefiks /25: „adres IP: 192.168.1.3/25", „adres IP: 192.168.1.4/25" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2025, zadanie 1). Ten sam arkusz potrafi mieszać zapisy: „adres IP: 172.31.3.2 z maską 255.255.255.0" obok „adres IP: 172.31.3.7/24" (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2023, zadanie 1).

Polecenie, w którym trzeba naprawdę liczyć, brzmi jak w styczniu 2024: „pierwszy dostępny adres hosta w podsieci 72.16.31.0/26; brama domyślna: ostatni dostępny adres hosta w podsieci 72.16.31.0/26" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2024, zadanie 1). Identyczny schemat był już wcześniej: „pierwszy dostępny adres hosta dla sieci 192.168.2.0/26 - dla bramy: ostatni dostępny adres hosta dla sieci 192.168.2.0/26" (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2019, zadanie 1). Trzecia odmiana to konfiguracja DHCP na serwerze: „podsieć: 10.80.0.0/24", „adres rozgłoszeniowy: zgodny z adresacją" (arkusz CKE INF.02, styczeń 2026, zadanie 1) – zdający ma sam wyprowadzić 10.80.0.255. Polecenie „podziel sieć na N podsieci" w części praktycznej tych arkuszy nie pada – pada w części pisemnej, gdzie pyta się o maskę po podziale (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2022, część pisemna, zadanie 22), o adres rozgłoszeniowy i maksymalną liczbę hostów dla adresu z prefiksem (arkusz CKE EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 21) albo o to, którą bramę poprawić, gdy dwa komputery z tabeli nie widzą się nawzajem (arkusz CKE E.13, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 38).

Jak to jest oceniane: konfigurację rutera i przełącznika egzaminator ogląda na urządzeniu po tym, jak przewodniczący zespołu zgłosi gotowość zdającego do prezentacji; konfigurację serwera i stacji sprawdza bezpośrednio w systemie, logując się na konto Administrator (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie). Kryteria wymieniają konkretne wartości: dla 72.16.31.0/26 jest to adres WAN 72.16.31.1/26 i brama 72.16.31.62 (zasady oceniania INF.02, styczeń 2024, zadanie 1 – streszczenie), dla /29 z arkusza – maska 255.255.255.248, a dla DHCP – adres rozgłoszeniowy 10.80.0.255 (zasady oceniania INF.02, styczeń 2026, zadanie 1 – streszczenie), dla /25 – „z maską 255.255.255.128" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2025, zadanie 1 – streszczenie), dla /30 – „z maską 255.255.255.252" (zasady oceniania INF.02, czerwiec 2022, zadanie 1 – streszczenie). W tych streszczonych zasadach kryteria dotyczące interfejsów mówią o wartościach ustawionych w systemie, nie o zrzutach ekranu. Osobne kryteria idą za testy komunikacji – „urządzenie odpowiada na polecenie, np. ping 172.31.0.1" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2024, zadanie 1 – streszczenie) – więc błędna maska kosztuje podwójnie: punkt za interfejs i punkty za każdy ping, który przez nią nie przejdzie.

06

Pułapki w zadaniach

Adres rozgłoszeniowy albo adres sieci wpisany jako adres hosta. W sieci 192.168.1.0/25 adres 192.168.1.127 to rozgłoszeniowy, a 192.168.1.0 to adres sieci – żaden z nich nie może być adresem stacji. Część pisemna pyta o to wprost: pokazuje komunikat systemu wyświetlony po wpisaniu takiego adresu i każe rozpoznać, że wprowadzono adres rozgłoszeniowy (arkusz CKE E.13, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 37). Naprawa: policz blok i sprawdź, czy Twój adres leży ściśle między adresem sieci a rozgłoszeniowym; w Pythonie adres in list(siec.hosts()) zwróci False dla obu skrajnych adresów.

Ostatni host pomylony z rozgłoszeniowym. Dla 72.16.31.0/26 ostatni adres bloku to .63, ale ostatni dostępny adres hosta to .62 – zasady oceniania wymagają bramy 72.16.31.62 (zasady oceniania INF.02, styczeń 2024, zadanie 1 – streszczenie). Wpisanie .63 jako bramy to zarówno błędna wartość w kryterium, jak i brama, która nigdy nie odpowie. Naprawa: rozgłoszeniowy minus jeden, zawsze.

Prefiks z arkusza nieprzeliczony – zostaje domyślna maska. Windows po wpisaniu adresu podpowiada maskę klasową, dla 192.168.1.4 będzie to 255.255.255.0. Arkusz żąda /25, a zasady oceniania sprawdzają dosłownie „adres IP: 192.168.1.4 z maską: 255.255.255.128" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2025, zadanie 1 – streszczenie). Adresy .1–.4 z maską /24 będą się nawet pingować, więc test komunikacji nie ostrzeże – ale kryterium za interfejs przepada. Naprawa: przed wpisaniem maski spójrz w tabelę prefiksów u góry hasła.

Brama spoza podsieci hosta. Komputer 10.0.0.102 z maską 255.255.255.192 należy do sieci 10.0.0.64/26, więc brama 10.0.0.1 (sieć 10.0.0.0/26) jest dla niego nieosiągalna; poprawna brama to interfejs rutera z tej samej podsieci, 10.0.0.101 (arkusz CKE E.13, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 38 – według klucza należy zmienić adres bramy dla K2). Ten sam błąd na egzaminie praktycznym oznacza brak komunikacji z ruterem. Naprawa: zamaskuj adres hosta i adres bramy tą samą maską – wynik musi być identyczny.

Adres podany w zadaniu wzięty za adres sieci. Stacja 192.168.100.50/28 nie leży w sieci 192.168.100.50, tylko w 192.168.100.48/28 (blok 16: .48–.63). Po podziale tej sieci na 4 podsieci /30 poprawna lista zaczyna się od .48, a dystraktor zaczynający się od .50 jest błędny (arkusz CKE EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 22). Naprawa: zawsze najpierw wyzeruj bity hosta – ip_interface("192.168.100.50/28").network daje 192.168.100.48/28.

Liczba hostów bez odjęcia dwóch albo liczona z bitów sieci. Sieć 172.16.6.0/26 podzielona na dwie równe podsieci daje dwie sieci /27 po 32 adresy, ale hostów w każdej jest 30, nie 32 (arkusz CKE E.13, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 19). Podobnie 176.16.50.10/26 ma 62 hosty, a nie 63 i nie 64 (arkusz CKE EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 21). Naprawa: liczba podsieci to 2^k (bity pożyczone), liczba hostów to 2^h − 2 (bity hosta) – to dwa różne wzory i tylko w drugim odejmuje się 2.

07

Sprawdź się

Ruter ma dostać na interfejsie WAN pierwszy dostępny adres hosta w podsieci 192.168.2.0/26, a jako bramę – ostatni dostępny adres tej podsieci (schemat polecenia z arkuszy EE.08 czerwiec 2019 i INF.02 styczeń 2024). Uzupełnij tabelę:

PytanieOdpowiedź
Maska dziesiętna odpowiadająca prefiksowi /26
Pierwszy dostępny adres hosta (adres WAN rutera)
Ostatni dostępny adres hosta (brama domyślna)
Adres rozgłoszeniowy tej podsieci
Liczba hostów użytecznych w podsieci /26
Adres sieci, do której należy host 192.168.35.202/26
Adres rozgłoszeniowy dla hosta 192.168.35.202/26
Adres sieci, do której należy stacja 192.168.100.50/28
Ile podsieci /27 mieści się w sieci /24

Administrator dzieli sieć 10.0.0.0/16 na 4 równe podsieci (pytanie z części pisemnej E.13, czerwiec 2018, zadanie 18). Musi pożyczyć 2 bity, więc nowy prefiks to , a maska każdej z podsieci to .

08

Najczęściej zadawane pytania

Czy /25 i 255.255.255.128 to to samo?

Tak. Prefiks /25 mówi, że 25 bitów od lewej to jedynki, a 255.255.255.128 to ten sam ciąg bitów zapisany dziesiętnie oktetami. Arkusze INF.02 używają obu zapisów, a zasady oceniania potrafią zapisać ten sam interfejs raz jako 192.168.1.3/25, a raz jako „192.168.1.4 z maską: 255.255.255.128" (zasady oceniania INF.02, styczeń 2025, zadanie 1 – streszczenie).

Dlaczego od liczby adresów odejmuje się dwa?

Pierwszy adres bloku (bity hosta same zera) identyfikuje samą sieć, ostatni (bity hosta same jedynki) to adres rozgłoszeniowy, pod który pakiet trafia do wszystkich hostów. Żaden komputer nie może ich dostać. Dlatego sieć /26 ma 64 adresy, ale tylko 62 hosty – i dokładnie taką parę liczb sprawdza część pisemna (arkusz CKE EE.08, styczeń 2019, część pisemna, zadanie 21).

Co znaczy „pierwszy dostępny adres hosta w podsieci"?

Adres sieci plus jeden. Dla 72.16.31.0/26 jest to 72.16.31.1, a „ostatni dostępny adres hosta" to rozgłoszeniowy minus jeden, czyli 72.16.31.62 – takie wartości podają zasady oceniania dla tego polecenia (zasady oceniania INF.02, styczeń 2024, zadanie 1 – streszczenie). Słowo „dostępny" wyklucza adres sieci i adres rozgłoszeniowy.

Jak szybko dobrać maskę przy podziale na N podsieci?

Znajdź najmniejszą potęgę dwójki nie mniejszą niż N i dodaj jej wykładnik do prefiksu. 8 podsieci to 2^3, więc /24 staje się /27 i maską 255.255.255.224; 16 podsieci to 2^4, więc /24 staje się /28. Tak wyglądają odpowiedzi w zadaniach pisemnych o podziale sieci 192.168.2.0/24 na 8 podsieci (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2022, część pisemna, zadanie 22) i 10.0.0.0/16 na 4 podsieci – tam /16 staje się /18, czyli 255.255.192.0 (arkusz CKE E.13, czerwiec 2018, część pisemna, zadanie 18).

Czemu na łączu WAN rutera arkusz daje aż tak wąskie prefiksy jak /30?

Bo na tym łączu są tylko dwa urządzenia: interfejs WAN rutera i „brama" po drugiej stronie, którą na egzaminie odgrywa stacja robocza. Sieć /30 ma dokładnie 2 hosty – w arkuszu z czerwca 2022 są to 90.90.90.1 dla rutera i 90.90.90.2 dla stacji (arkusz CKE INF.02, czerwiec 2022, zadanie 1). Konfigurację samego rutera opisuje hasło Konfiguracja rutera i zapory sieciowej.

Jak sprawdzić, czy dwa adresy leżą w tej samej podsieci?

Zamaskuj oba tą samą maską i porównaj wyniki. 10.0.0.102/26 daje sieć 10.0.0.64/26, a 10.0.0.1/26 daje 10.0.0.0/26 – to różne sieci, więc taki komputer i taka brama nie będą się widzieć (arkusz CKE E.13, czerwiec 2021, część pisemna, zadanie 38). W Pythonie: ipaddress.ip_address("10.0.0.1") in ipaddress.ip_interface("10.0.0.102/26").network zwraca False. Wpisywanie adresu na stacji krok po kroku opisuje hasło Konfiguracja interfejsu sieciowego stacji.

Czym jest VLSM i czy pojawia się na egzaminie?

VLSM (Variable Length Subnet Mask) to podział jednej przestrzeni adresowej na podsieci o różnych długościach masek – większa podsieć dla działu z wieloma komputerami, /30 dla łącza między ruterami. W części pisemnej padło pytanie, na co pozwala ta technika, z poprawną odpowiedzią „zastosowanie w jednej przestrzeni adresowej masek podsieci o różnych długościach" (arkusz CKE EE.08, czerwiec 2023, część pisemna, zadanie 22). W arkuszach praktycznych INF.02 zebranych na portalu (2021–2026) podział VLSM do wykonania nie pada – arkusz podaje gotowe, już różne prefiksy dla LAN i WAN.

↗

Powiązane zagadnienia